تحلیل محتوای کتاب های درسی از منظر توجه به مهارت های زندگی و تربیت شهروندی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی از منظر میزان توجه به مولفه های مهارت های زندگی و تربیت شهروندی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوا و با به کارگیری تکنیک آنتروپی شانون برای پردازش داده ها صورت گرفته است. جامعه آماری پژوهش، کلیه کتاب های درسی دوره دوم ابتدایی (پایه های چهارم، پنجم و ششم) بوده که از این میان، کتاب های فارسی، مطالعات اجتماعی و هدیه های آسمانی به عنوان نمونه هدفمند انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته اند. ابزار گردآوری داده ها، سیاهه وارسی تحلیل محتوای محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی آن با استفاده از روش بازآزمایی محاسبه گردید. یافته های پژوهش نشان داد که در مجموع ۳۳۷۶ مورد به مولفه های مهارت های ده گانه زندگی و تربیت شهروندی اشاره شده است که این میزان توزیع یکسانی در پایه ها و کتاب های مختلف ندارد. نتایج حاصل از تحلیل آنتروپی شانون نشان داد که بیشترین ضریب اهمیت مربوط به مولفه "خودآگاهی" و کمترین ضریب اهمیت مربوط به مولفه "مهارت مقابله با استرس" است. در بخش تربیت شهروندی نیز، مولفه "مسئولیت پذیری" بیشترین فراوانی و "مشارکت جمعی" کمترین فراوانی را به خود اختصاص داده است. این نتایج حاکی از آن است که در تالیف کتاب های درسی، به برخی از مهارت های زندگی و ابعاد شهروندی توجه متوازنی صورت نگرفته و نیازمند بازنگری اساسی در محتوای کتاب ها جهت دستیابی به تربیت همه جانبه دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، مهارت های زندگی ، تربیت شهروندی ، کتاب های درسی ، دوره ابتدایی.