تاثیر آموزش چندزبانه مادری–ملی بر فهم مطلب و انگیزش تحصیلی در مدارس عشایری دو/چندزبانه

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش چندزبانه مادری–ملی بر فهم مطلب و انگیزش تحصیلی دانش آموزان مدارس عشایری دو زبانه در ایران انجام شد. در بسیاری از مناطق عشایری، تضاد میان زبان خانه و زبان مدرسه یکی از موانع بنیادین یادگیری موثر به شمار می رود؛ از این رو، این پژوهش بر آن بود تا نقش زبان مادری را در بهبود فرایندهای شناختی و عاطفی یادگیری مورد ارزیابی قرار دهد. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی بود و جامعه آماری آن شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم تا ششم ابتدایی در مدارس عشایری استان های فارس، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان بود. از میان آن ها ۶۰۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه درک مطلب، پرسشنامه انگیزش تحصیلی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و والدین بود.یافته ها نشان داد میانگین نمرات درک مطلب و انگیزش درونی در گروه چندزبانه به طور معناداری بیشتر از گروه تک زبانه است (p<۰.۰۱). تحلیل کیفی مصاحبه ها نیز نشان داد استفاده از زبان مادری در آموزش، موجب افزایش اعتمادبه نفس، احساس تعلق فرهنگی و علاقه مندی به یادگیری در دانش آموزان می شود. نتایج کلی حاکی از آن است که آموزش چندزبانه، علاوه بر تقویت مهارت های شناختی، بر مولفه های عاطفی یادگیری نیز تاثیر مثبت دارد و به ایجاد عدالت آموزشی در جوامع چندزبانه کمک می کند.بر اساس یافته های این پژوهش، پیشنهاد می شود آموزش وپرورش کشور با طراحی برنامه های درسی دوزبانه و تربیت معلمان مسلط به زبان های محلی، زمینه استفاده هم زمان از زبان مادری و ملی را در سال های آغازین تحصیل فراهم آورد تا از شکاف زبانی میان خانه و مدرسه کاسته شود و کیفیت یادگیری در مناطق عشایری ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

آموزش چندزبانه ، زبان مادری ، فهم مطلب ، انگیزش تحصیلی ، مدارس عشایری