تحلیل گفتمان عدالت آموزشی در سیاست های آموزش و پرورش ایران

عدالت آموزشی یکی از مفاهیم بنیادین در سیاست گذاری های نظام های آموزشی است که همواره در اسناد رسمی و برنامه های کلان آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته است. با این حال، برداشت ها، تفسیرها و کاربست های متفاوت از این مفهوم، نشان می دهد که عدالت آموزشی نه یک مفهوم ثابت، بلکه یک گفتمان پویا و در حال بازتعریف است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل گفتمان عدالت آموزشی در سیاست های آموزش و پرورش ایران با تکیه بر اسناد بالادستی، قوانین، برنامه های توسعه و بیانات رسمی مسئولان است. روش پژوهش، تحلیل گفتمان انتقادی با تاکید بر لایه های واژگانی، مفهومی و ایدئولوژیک است. یافته های نظری نشان می دهد که گفتمان عدالت آموزشی در ایران در سه سطح قابل بررسی است: سطح توزیعی (برابری دسترسی)، سطح جبرانی (حمایت از مناطق و گروه های محروم) و سطح تحول گرا (پیوند عدالت با کیفیت و هویت اسلامی-ایرانی). با وجود تاکید گسترده بر عدالت، در عمل چالش هایی همچون شکاف منطقه ای، نابرابری کیفیت مدارس، گسترش آموزش خصوصی و تاثیر سرمایه فرهنگی خانواده ها، تحقق کامل این گفتمان را با محدودیت مواجه ساخته است. پژوهش حاضر نشان می دهد که عدالت آموزشی در سیاست های رسمی، از یک مفهوم صرفا برابری محور به یک مفهوم کیفیت محور و هویت محور در حال گذار است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، تحلیل گفتمان ، سیاست گذاری آموزشی ، نابرابری تحصیلی ، اسناد بالادستی ، آموزش و پرورش ایران