مطالعه تطبیقی دیدگاه های مفسران شیعه و اهل سنت درباره امر به معروف و نهی از منکر

امر به معروف و نهی از منکر از بنیادی ترین آموزه های اجتماعی اخلاقی در اندیشه اسلامی است که در آیات متعددی از قرآن کریم مورد تاکید قرار گرفته است؛ از جمله آیه ۱۰۴ سوره قرآن کریم (آل عمران) و آیه ۷۱ سوره توبه. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و به شیوه تطبیقی، دیدگاه های مفسران شیعه و اهل سنت را درباره مفهوم، قلمرو، شرایط، مراتب و کارکردهای این فریضه بررسی می کند.یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو جریان تفسیری، امر به معروف و نهی از منکر را از واجبات کفایی و از ارکان هویت جمعی امت اسلامی دانسته و بر نقش آن در اصلاح اجتماعی، حفظ شریعت و صیانت از ارزش های دینی تاکید دارند. با این حال، در تبیین برخی ابعاد، تفاوت هایی مشاهده می شود؛ از جمله در بحث مراتب اجرا، نسبت آن با حاکمیت سیاسی، شرایط اعمال قدرت و گستره مسئولیت فردی و جمعی. مفسران شیعه با تاکید بر پیوند این فریضه با مسئله امامت و ولایت، آن را در چارچوب نظام هدایت الهی تحلیل کرده اند، در حالی که بسیاری از مفسران اهل سنت بیشتر بر جنبه عمومی و امت محور آن تمرکز داشته اند.در مجموع، مطالعه تطبیقی نشان می دهد که علی رغم اختلافات کلامی و فقهی، اشتراکات گسترده ای در اصل وجوب، اهداف اصلاحی و کارکرد اجتماعی این فریضه میان دو مکتب تفسیری وجود دارد و این امر می تواند زمینه ای برای همگرایی و گفت وگوی علمی میان اندیشمندان اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

امر به معروف ، نهی از منکر ، تفسیر تطبیقی ، مفسران شیعه ، مفسران اهل سنت ، فریضه اجتماعی ، اصلاح اجتماعی ، اندیشه اسلامی