بررسی راهکارهای بهبود و افزایش مشارکت دانش آموزان در کلاس درس و روش های تدریس موثر بر آن

نظام های آموزشی در جهان امروز بیش از هر زمان دیگری با تحولات گسترده علمی، فناوری و اجتماعی روبه رو هستند و همین تحولات، ضرورت بازنگری در شیوه های آموزش و یادگیری را دوچندان کرده است. در گذشته، آموزش عمدتا مبتنی بر انتقال یک سویه اطلاعات از معلم به دانش آموز بود و نقش فراگیران بیشتر به دریافت کنندگان منفعل دانش محدود می شد؛ اما پژوهش های نوین آموزشی نشان داده اند که یادگیری پایدار، عمیق و معنادار زمانی تحقق می یابد که دانش آموزان به صورت فعال در فرایند یادگیری مشارکت داشته باشند. ازاین رو، «مشارکت دانش آموزان در کلاس درس» به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های کیفیت آموزش، مورد توجه صاحب نظران تعلیم و تربیت قرار گرفته است. مشارکت دانش آموزان مفهومی چندبعدی است که شامل درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری فراگیران در فعالیت های آموزشی می شود. دانش آموزی که در کلاس مشارکت فعال دارد، نه تنها به مطالب درسی توجه نشان می دهد، بلکه در بحث ها شرکت می کند، پرسش مطرح می سازد، ایده های خود را بیان می کند، با همکلاسی های خود تعامل دارد و مسئولیت یادگیری خویش را می پذیرد. چنین مشارکتی موجب افزایش انگیزه تحصیلی، تقویت تفکر انتقادی، رشد مهارت های اجتماعی و در نهایت بهبود عملکرد آموزشی می گردد. در مقابل، عدم مشارکت یا انفعال دانش آموزان می تواند به افت تحصیلی، کاهش علاقه به یادگیری و فاصله گرفتن آنان از محیط آموزشی منجر شود. یکی از عوامل اساسی موثر بر میزان مشارکت دانش آموزان، شیوه های تدریس معلمان است. روش تدریس صرفا انتقال محتوا نیست، بلکه مجموعه ای از راهبردها، تعاملات، فعالیت ها و شرایط یادگیری است که معلم برای درگیر ساختن ذهن و توانایی های فراگیران به کار می گیرد. انتخاب روش های تدریس مناسب می تواند فضای کلاس را از محیطی خشک و معلم محور به محیطی پویا، تعاملی و دانش آموزمحور تبدیل کند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی راهکارهای بهبود و افزایش مشارکت دانش آموزان در کلاس درس و روش های تدریس موثر بر آن پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که افزایش مشارکت دانش آموزان در کلاس درس مستلزم به کارگیری روش های تدریس فعال، ایجاد محیط یادگیری پویا و توجه به عوامل فردی، آموزشی و ساختاری موثر بر یادگیری است. تحقق این امر می تواند زمینه ساز یادگیری عمیق، ارتقای انگیزش تحصیلی و پرورش دانش آموزانی خلاق، مسئولیت پذیر و فعال در فرایند آموزش شود.

کلیدواژه ها:

مشارکت ، کلاس درس ، روش تدریس ، دانش آموزان ، یادگیری