مدیریت ریسک های حریق در اراضی کشاورزی رویکردی تلفیقی میان کشاورزی پایدار و آتش نشانی

افزایش وقوع آتش سوزی های فصلی در اراضی کشاورزی ایران طی دهه اخیر، یکی از چالش های عمده در تحقق کشاورزی پایدار محسوب می شود. این پژوهش با هدف تحلیل و مدیریت ریسک های حریق در اراضی کشاورزی، رویکردی تلفیقی میان اصول کشاورزی پایدار و سامانه های آتش نشانی ارائه می کند. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی بوده و جامعه آماری شامل ۱۲۰ کشاورز و ۳۰ آتش نشان در سه استان همدان، کرمانشاه و فارس است. داده ها از طریق پرسش نامه و مصاحبه های نیمه ساختار یافته جمع آوری شده و با تکنیک های AHP و رگرسیون چندمتغیره تحلیل گردیده اند. نتایج نشان می دهد که عوامل طبیعی (دما، رطوبت، پوشش گیاهی)، اجتماعی–اقتصادی (آموزش، سرمایه گذاری ایمنی) و نهادی (همکاری بین سازمانی) بیشترین تاثیر را بر احتمال وقوع و شدت حریق دارند. مدل مفهومی تلفیقی پیشنهاد شده در این پژوهش، با ایجاد پیوند میان مدیریت ریسک (ISO ۳۱۰۰۰)، نظام های کشاورزی پایدار و استانداردهای ایمنی آتش نشانی، قادر است شاخص خسارات ناشی از حریق را تا حدود ۳۰٪ کاهش دهد. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود ساختارهای هماهنگی میان جهاد کشاورزی، سازمان آتش نشانی و شوراهای محلی تقویت گردد تا زمینه ساز شکل گیری سامانه های هشدار زودهنگام منطقه ای باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، حریق کشاورزی ، کشاورزی پایدار ، آتش نشانی ، مدل تلفیقی