بازآرایی هویت در زیست جهان دیجیتال: تحلیل جامعه شناختی و تربیتی تاثیر فرهنگ شبکه های اجتماعی بر الگوهای یادگیری نوجوانان ایرانی

تحول شتابان زیست جهان دیجیتال و گسترش فرهنگ شبکه های اجتماعی، ساختارهای سنتی هویت یابی و الگوهای یادگیری نوجوانان را دستخوش بازتعریف کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–همبستگی، به واکاوی نسبت میان نوع و میزان کنشگری نوجوانان در شبکه های اجتماعی و شکل گیری هویت فردی–اجتماعی و سبک های یادگیری آنان در مدارس ایران می پردازد. تمرکز اصلی مطالعه بر تمایز میان فعالیت های تعاملی و غیرتعاملی در فضای مجازی و پیامدهای روان شناختی و آموزشی هر یک است. یافته ها نشان می دهد کنشگری تعاملی و هدفمند در شبکه های اجتماعی با تقویت خودپنداره، افزایش اعتماد به نفس و گرایش به سبک های یادگیری فعال و مشارکتی همبستگی مثبت و معنادار دارد؛ در مقابل، مصرف منفعلانه و افراطی محتوا با افت انگیزش تحصیلی، افزایش اضطراب و تضعیف تعاملات واقعی همراه است. نتایج تحلیل رگرسیونی بیانگر آن است که کیفیت فعالیت دیجیتال بیش از کمیت زمان مصرف، در تبیین تغییرات هویتی و یادگیری نقش دارد. این پژوهش بر ضرورت سیاست گذاری تربیتی در حوزه فرهنگ دیجیتال، آموزش سواد رسانه ای و طراحی مداخلات مدرسه محور برای هدایت کنشگری آنلاین نوجوانان تاکید می کند. در مجموع، شبکه های اجتماعی نه صرفا تهدیدی فرهنگی و نه صرفا فرصتی آموزشی، بلکه عرصه ای دووجهی هستند که مدیریت هوشمندانه آن می تواند به تقویت هویت سالم و یادگیری پویا در نسل نوجوان منجر شود.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، هویت نوجوانان ، سبک های یادگیری ، سلامت روان ، آموزش و پرورش