نقش فناوری های نوین در توسعه گردشگری پایدار

زمینه و هدف: رشد شتابان صنعت گردشگری در دهه های اخیر، ضمن ایجاد فرصت های اقتصادی گسترده، چالش های زیست محیطی و اجتماعی متعددی نیز به همراه داشته است. در این میان، فناوری های نوین به عنوان پیشران تحول دیجیتال، ظرفیت قابل توجهی برای ارتقای پایداری در مقاصد گردشگری فراهم کرده اند. با توجه به پراکندگی مطالعات در این حوزه، نیاز به یک جمع بندی نظام مند از شواهد علمی احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند نقش فناوری های نوین در توسعه گردشگری پایدار و شناسایی حوزه های اصلی اثرگذاری آن انجام شد. روش: این مطالعه با رویکرد مرور سیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ انجام گرفت. جستجوی مطالعات در پایگاه های فارسی (SID، MagIran، NoorMags، Civilica) و بین المللی (Scopus، Web of Science، PubMed و Google Scholar) در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ صورت پذیرفت. پس از مراحل شناسایی، حذف موارد تکراری، غربالگری عنوان و چکیده و ارزیابی کیفی، در نهایت ۲۵ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. یافته ها: نتایج نشان داد فناوری های نوین در شش حوزه اصلی شامل مدیریت هوشمند مقصد، بهینه سازی مصرف منابع، حمل ونقل هوشمند، ارتقای تجربه گردشگر، شفافیت اقتصادی مبتنی بر بلاک چین و حکمرانی داده محور نقش موثری در تحقق گردشگری پایدار دارند. بهره گیری از هوش مصنوعی و کلان داده موجب بهبود تصمیم گیری و کنترل ازدحام گردشگران شده، اینترنت اشیا مصرف انرژی و منابع را کاهش داده، فناوری های دیجیتال تجربه گردشگر را ارتقا بخشیده و بلاک چین شفافیت و اعتماد اقتصادی را تقویت کرده است. نتیجه گیری: فناوری های نوین می توانند به عنوان اهرمی راهبردی برای تحقق پایداری چندبعدی در گردشگری عمل کنند؛ با این حال، موفقیت آن ها مستلزم سیاست گذاری هوشمند، زیرساخت مناسب و توجه به ملاحظات اجتماعی، اخلاقی و عدالت دیجیتال است. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای برنامه ریزی راهبردی و پژوهش های آینده در حوزه گردشگری پایدار فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

گردشگری پایدار ، فناوری های نوین ، گردشگری هوشمند ، هوش مصنوعی ، کلان داده ، بلاک چین ، اینترنت اشیا ، مرور سیستماتیک.