تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر افت تحصیلی در درس فیزیک از منظر معلمان با تجربه (بررسی لایه های پنهان اجتماعی و فرهنگی موثر بر افت تحصیلی)

پژوهش حاضر با هدف واکاوی جامعه شناختی عوامل موثر بر افت تحصیلی در درس فیزیک، از منظر معلمان باتجربه انجام شده است. علیرغم تمرکز برنامه های درسی بر بهبود روش های آموزش، نرخ افت تحصیلی در فیزیک همچنان چشمگیر است که این مسئله ریشه در لایه های پنهان اجتماعی و فرهنگی دارد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از معلمان باتجربه فیزیک (با بیش از ۱۵ سال سابقه تدریس) در شهرستان بروجن جمع آوری و با استفاده از نرم افزار مکس کیودا نسخه ۲۰۲۴ تحلیل شد. یافته ها ذیل چهار مضمون اصلی سازماندهی شدند: ۱) شکاف سرمایه فرهنگی و بازتولید نابرابری، ۲) کژکارکردهای نهاد خانواده و کلیشه های جنسیتی، ۳) تاثیر ساختار منزلتی علم و طبقه اجتماعی، و ۴) گسست بین خرده فرهنگ دانش آموزی و فرهنگ مدرسه ای. نتایج نشان داد که از نگاه معلمان، ضعف در ریاضیات صرفا یک نقص آموزشی نیست، بلکه نمادی از محرومیت فرهنگی است. همچنین، کلیشه های جنسیتی و باور به «ذاتی بودن» توانایی فیزیک، به عنوان موانعی برساخته شده توسط جامعه، نقش مهمی در دلسردی دانش آموزان دارند. این پژوهش بر لزوم تغییر نگاه از رویکردهای درمان بخش به رویکردهای جامعه شناختی و زمینه مند در تدریس فیزیک تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی فیزیک ، سرمایه فرهنگی ، کلیشه های جنسیتی ، جامعه شناسی آموزش ، معلمان باتجربه