شناسایی و اعتباریابی مقوله های تاثیرگذار بر خلاقیت مدارس ابتدایی

در دنیای امروز که نظام های آموزشی با تحولات سریع اجتماعی، فرهنگی و فناورانه مواجه اند، توجه به خلاقیت به عنوان یکی از شایستگی های اساسی دانش آموزان دوره ابتدایی اهمیتی دو چندان یافته است. مدرسه به عنوان مهم ترین بستر پرورش خلاقیت، نیازمند شناسایی و تقویت مولفه هایی است که زمینه بروز تفکر خلاق را فراهم می کنند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اعتباریابی مقوله های تاثیرگذار بر خلاقیت مدارس ابتدایی بود تا با تکیه بر شواهد تجربی، الگویی بومی و معتبر برای مدارس ارائه شود.روش شناسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها ترکیبی (کیفی–کمی) با رویکرد اکتشافی بود. در مرحله کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از معلمان نمونه، معلمان راهبر، معلمان سرآمد و سرگروه های آموزشی دوره ابتدایی شهرستان اردبیل گردآوری شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفت. در مرحله کمی، ابزار پژوهش بر اساس یافته های کیفی طراحی و با بهره گیری از مدل یابی معادلات ساختاری، روایی و پایایی آن بررسی شد.یافته ها: یافته های بخش کیفی به شناسایی چهار مضمون فراگیر شامل «رهبری آموزشی و نقش معلم»، «فرهنگ و جو خلاق مدرسه»، «فرآیندهای یاددهی–یادگیری خلاق» و «ساختار و امکانات مدرسه» منجر شد. در بخش کمی، نتایج نشان داد که تمامی مسیرهای مدل پژوهش معنادار بوده و ضرایب مسیر در سطح مطلوب قرار دارند ( βبین ۸۳۹/۰ تا ۹۵۸/۰، P<۰/۰۰۱) همچنین، شاخص های پایایی و روایی سازه ها (آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج شد) حاکی از برازش مناسب مدل و اعتبار ابزار پژوهش بودند.نتیجه گیری: در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که خلاقیت در مدارس ابتدایی پدیده ای چندبعدی است که تحقق آن مستلزم هم افزایی رهبری آموزشی خلاق، فرهنگ حمایتی مدرسه، روش های تدریس نوآورانه و ساختار و امکانات منعطف است. این یافته ها می تواند مبنای تصمیم گیری مدیران آموزشی و برنامه ریزان در جهت توسعه مدارس خلاق قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، مدارس ابتدایی ، مدرسه خلاق ، رهبری آموزشی ، یاددهی–یادگیری خلاق ، فرهنگ مدرسه