نقش آموزش دینی در مدارس در شکل دهی سرمایه اجتماعی و هویت جمعی دانش آموزان

آموزش دینی در نظام های آموزشی معاصر، صرفا انتقال مجموعه ای از گزاره های اعتقادی نیست، بلکه فرآیندی هویت ساز و جامعه پذیرکننده محسوب می شود که می تواند در شکل دهی سرمایه اجتماعی نسل جدید نقش تعیین کننده ای ایفا کند. سرمایه اجتماعی به عنوان شبکه ای از اعتماد، هنجارها، تعاملات و مشارکت های اجتماعی، یکی از بنیان های توسعه فرهنگی و انسجام اجتماعی در جوامع محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش آموزش دینی مدارس در تقویت سرمایه اجتماعی و هویت جمعی دانش آموزان، با رویکردی نظری تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی انجام شده است. در این مقاله با بهره گیری از نظریه های سرمایه اجتماعی (کلمن، پاتنام و بوردیو) و نظریه های هویت اجتماعی، سازوکارهای اثرگذاری آموزش دینی بر اعتماد اجتماعی، احساس تعلق، مشارکت جمعی، درونی سازی هنجارها و شکل گیری هویت مشترک بررسی شده است. نتایج تحلیل نشان می دهد آموزش دینی در صورت برخورداری از رویکرد تعاملی، عقلانی و هویت محور، می تواند به تقویت سرمایه اجتماعی پیونددهنده و درون گروهی، افزایش همبستگی، و تثبیت هویت جمعی دانش آموزان منجر شود. در مقابل، رویکردهای حافظه محور و غیرگفت وگویی، کارکرد اجتماعی آن را تضعیف می کند. بر این اساس، بازاندیشی در محتوای آموزش دینی، روش های تدریس و پیوند آن با زیست جهان دانش آموزان ضرورتی راهبردی برای نظام آموزشی محسوب می شود.واژگان کلیدیآموزش دینی، سرمایه اجتماعی، هویت جمعی، جامعه پذیری، اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مدرسه، تربیت اسلامی