بازتعریف عاملیت یادگیرنده و گذار از آموزش خطی به یادگیری شخصی سازی شده در سایه هوش مصنوعی

ظهور هوش مصنوعی (AI) در عرصه تعلیم و تربیت، تنها یک ابزار تکنولوژیک نیست، بلکه آغازی بر یک چرخش پارادایمی از نظام های آموزشی معلم محور و سنتی به سمت مدل های دانش آموزمحور و هوشمند است. این پژوهش با هدف واکاوی ابعاد این تحول، به بررسی چگونگی بازطراحی فرآیند یاددهی-یادگیری می پردازد که در آن «آموزش خطی و یکسان برای همه» جای خود را به «یادگیری شخصی سازی شده و منعطف» می دهد. در این الگو، هوش مصنوعی با تحلیل داده های رفتاری و شناختی یادگیرندگان، بستری برای مسیرهای یادگیری اختصاصی فراهم می آورد که منجر به تقویت خودتنظیمی و افزایش انگیزه درونی دانش آموزان می گردد. روش تحقیق در این مطالعه، تحلیلی-ترکیبی با تمرکز بر الگوهای نوین پداگوژی دیجیتال است. یافته ها نشان می دهند که در محیط های یادگیری هوشمند، نقش معلم از انتقال دهنده صرف دانش به «طراح تجربه یادگیری» و «تسهیل گر هوشمند» تغییر می یابد؛ نقشی که بیش از پیش بر مهارت های نرم، تفکر انتقادی و هدایت اخلاقی تمرکز دارد. نتایج این پژوهش تاکید می کند که بهره گیری از هوش مصنوعی نه تنها باعث کارآمدی آموزشی می شود، بلکه با تقویت عاملیت دانش آموز، او را از یک مصرف کننده منفعل به کنشگری فعال در مسیر خلق دانش تبدیل می کند. ضرورت بازنگری در برنامه های درسی و آماده سازی معلمان برای این گذار ساختاری، از اصلی ترین توصیه های این مطالعه است. واژگان کلیدی:هوش مصنوعی در آموزش، یادگیری شخصی سازی شده، عاملیت یادگیرنده (Student Agency)، پداگوژی هوشمند، تسهیل گری آموزشی، تحول دیجیتال در مدارس