رابطه بین استرس شغلی و دلبستگی شغلی با تعهد سازمانی معلمان مقاطع سه گانه تحصیلی

هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین استرس شغلی و دلبستگی شغلی با تعهد سازمانی معلمان در مقاطع سه گانه تحصیلی (ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم) انجام شد.شیوه پژوهش: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان مقاطع سه گانه تحصیلی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی، ۵۴۰ معلم (۱۸۰ نفر از هر مقطع) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه استرس شغلی معلمان (فون امریک و همکاران، ۲۰۱۸)، پرسشنامه دلبستگی شغلی اوترخت (شوفلی و باکر، ۲۰۰۳) و پرسشنامه تعهد سازمانی (آلن و مایر، ۱۹۹۰) بود. پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۸/۰، ۸۹/۰ و ۸۷/۰ تایید شد. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس یک راهه و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که بین استرس شغلی و تعهد سازمانی معلمان در هر سه مقطع رابطه منفی و معنادار وجود دارد. همچنین بین دلبستگی شغلی و تعهد سازمانی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد. تحلیل واریانس نشان داد که معلمان مقطع ابتدایی بالاترین سطح استرس شغلی و معلمان مقطع متوسطه دوم بالاترین سطح دلبستگی شغلی و تعهد سازمانی را دارند. از میان مولفه های استرس شغلی، «فشار کاری» و «رفتار چالش برانگیز دانش آموزان» قوی ترین رابطه منفی را با تعهد سازمانی داشتند. از میان مولفه های دلبستگی شغلی، «اشتیاق» و «مجذوب شدن» بیشترین همبستگی مثبت را با تعهد سازمانی نشان دادند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که استرس شغلی و دلبستگی شغلی با هم ۴۵ درصد از واریانس تعهد سازمانی معلمان را تبیین می کنند و دلبستگی شغلی سهم بیشتری در این پیش بینی دارد.نتیجه گیری نهایی: استرس شغلی به عنوان یک عامل تهدیدکننده و دلبستگی شغلی به عنوان یک عامل محافظت کننده، نقش مهمی در تعهد سازمانی معلمان در تمام مقاطع تحصیلی ایفا می کنند. با این حال، میزان و نوع این تاثیرات در مقاطع مختلف متفاوت است. معلمان مقطع ابتدایی به دلیل مواجهه با چالش های خاص این مقطع، آسیب پذیری بیشتری در برابر استرس شغلی دارند، در حالی که معلمان متوسطه دوم از دلبستگی و تعهد سازمانی بالاتری برخوردارند. این یافته ها بر ضرورت طراحی مداخلات متناسب با ویژگی های هر مقطع برای کاهش عوامل استرس زا و تقویت دلبستگی شغلی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

استرس شغلی ، دلبستگی شغلی ، تعهد سازمانی ، معلمان ، مقاطع تحصیلی ، مدل تقاضا-منابع شغلی ، سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴.