آموزش و پرورش مسئولیت محور؛ از کلاس درس تا زیست شهروندی

آموزش و پرورش مسئولیت محور، به عنوان یک پارادایم تحول آفرین در علوم تربیتی، بر پرورش حس مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی در فراگیران تاکید دارد. این رویکرد، یادگیری را فراتر از انتقال دانش صرف، و آن را به عنوان فرآیندی برای شکل دهی به شهروندانی فعال، آگاه، مشارکت جو و متعهد نسبت به جامعه و محیط زیست تعریف می کند. هدف این مقاله، تبیین مبانی نظری، مولفه ها و راهبردهای عملی پیاده سازی این رویکرد در نظام آموزشی است. مقاله با روش توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که چگونه فضای کلاس درس، نقش معلم، برنامه درسی و روش های تدریس می تواند به گونه ای طراحی شود که مسئولیت پذیری را از یک مفهوم انتزاعی به یک رفتار نهادینه شده در زندگی روزمره و «زیست شهروندی» تبدیل کند. تمرکز اصلی بر ایجاد پیوند معنادار بین تجربیات آموزشی در مدرسه و ایفای نقش مسئولانه در عرصه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. چالش های پیش روی اجرای این الگو در بافت آموزشی ایران و ارائه راهکارهای عملی برای غلبه بر آن ها نیز مورد بررسی قرار می گیرد. در نهایت، این استدلال ارائه می شود که آموزش مسئولیت محور نه یک افزوده جانبی، بلکه هسته مرکزی تربیت شهروندی در جوامع دمکراتیک و پایدار است.

کلیدواژه ها:

آموزش مسئولیت محور ، تربیت شهروندی ، زیست شهروندی ، مشارکت اجتماعی ، یادگیری فعال ، اخلاق مراقبت ، برنامه درسی پنهان ، مدرسه به عنوان جامعه ی دمکراتیک.