تلفیق هنر تدریس خلاقانه با الگوریتم های هوش مصنوعی جهت شخصی سازی آموزش نوین برای دانش آموزان نسل آلفا

در دوره ای که نسل آلفا — متولدین پس از سال ۲۰۱۰ — سکان دار کلاس های درس شده اند، نظام آموزشی با چالشی بنیادین و بی سابقه روبه رو است؛ چالشی که از تضاد میان روش های سنتی تدریس و انتظارات شناختی، رفتاری و فرهنگی این نسل دیجیتال زاد برمی خیزد. نسل آلفا در محیطی رشد کرده که صفحات لمسی، دستیارهای صوتی هوشمند، بازی های تعاملی و محتوای شخصی سازی شده بخش جدایی ناپذیر زندگی آن ها بوده است. این دانش آموزان نه تنها با فناوری آشنا، بلکه توسط فناوری شکل گرفته اند و الگوهای پردازش اطلاعات، توجه، حل مسئله و تعامل اجتماعی آن ها متفاوت از نسل های پیشین است. در چنین شرایطی، تداوم رویکردهای یکسان انگار و قالب محور در آموزش، نه تنها ناکارآمد که بازدارنده خواهد بود و به جای پرورش ظرفیت های این نسل، آن ها را در قفس استانداردهای منسوخ محبوس می کند.پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های تلفیق هنر تدریس خلاقانه با الگوریتم های هوش مصنوعی در جهت شخصی سازی فرآیند یاددهی–یادگیری برای دانش آموزان نسل آلفا تدوین شده است. تدریس خلاقانه به عنوان رویکردی انسان محور، شامل بهره گیری از روایت گری، هنر، بازی وارسازی، کاوش گری و همدلی در فضای آموزشی است که معلم را از انتقال دهنده صرف اطلاعات به تسهیل گر و طراح تجربه یادگیری ارتقاء می دهد. از سوی دیگر، الگوریتم های هوش مصنوعی نظیر یادگیری ماشین، شبکه های عصبی عمیق، پردازش زبان طبیعی و سیستم های توصیه گر، قابلیت تحلیل الگوهای یادگیری فردی، پیش بینی شکاف های دانشی، ارائه بازخورد آنی و شخصی سازی مسیر یادگیری را دارند. تلفیق این دو رویکرد، چشم اندازی را ترسیم می کند که در آن هر دانش آموز نه به عنوان عضوی از یک گله همگون، بلکه به عنوان فردی منحصربه فرد با نیازها، توانایی ها و علایق خاص خود دیده می شود و آموزش متناسب با او طراحی می گردد.این مقاله با بهره گیری از رویکرد تحلیلی–توصیفی و مرور ادبیات علمی معتبر داخلی و بین المللی، ابتدا ویژگی های شناختی و رفتاری نسل آلفا را تحلیل می کند، سپس مبانی تدریس خلاقانه را در بستر آموزش نوین بازخوانی می نماید، ظرفیت های الگوریتم های هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری را برمی شمرد، مدل تلفیقی پیشنهادی را تبیین می کند و در نهایت چالش ها، فرصت ها و بایسته های پیاده سازی این رویکرد در نظام آموزشی ایران را واکاوی می نماید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پیاده سازی این مدل تلفیقی نیازمند سه پیش نیاز اساسی است: بازنگری در برنامه درسی و استانداردهای یادگیری، ارتقاء صلاحیت های حرفه ای معلمان در سواد هوش مصنوعی، و توسعه زیرساخت های فناورانه عادلانه در مدارس. این پژوهش می تواند راهنمای عملی برای سیاست گذاران، مدیران آموزشی و معلمان نوآور در مسیر تحول نظام آموزشی کشور باشد و گامی موثر در جهت تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش وپرورش ایران به شمار رود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: هوش مصنوعی در آموزش ، تدریس خلاقانه ، نسل آلفا ، شخصی سازی یادگیری ، یادگیری ماشین ، آموزش نوین ، سیستم های هوشمند آموزشی ، بازی وارسازی ، تسهیل گری یادگیری ، اکوسیستم آموزشی.