مقایسه شخصیت رستم و تیمور در منظومه‎های شاهنامه فردوسی و تمرنامه هاتفی از منظر کهن الگوی سایه و پیر خرد

مهم ترین حماسه ملی ایران شاهنامه فردوسی است که از دوره اسطوره ای تا تاریخی ایران را بر اساس منابع موجود در زمان خود به نظم درآورده و بر اساس زندگی شخصیت های اسطوره ای و تاریخی آثاری حماسی طبیعی و مصنوع پدید آورده اند. تمرنامه یکی از منظومه هایی است که هاتفی جامی شاعر دوره تیموری به تقلید از شاهنامه و اسکندرنامه سروده است. در این مقاله با هدف شناخت ویژگی های مشترک منظومه های تقلیدی و حماسه های اصلی به روش توصیفی- تحلیلی بررسی کهن الگوهای سایه و پیر خرد در شاهنامه و تمرنامه پرداخته و مشخص شده رستم و تیمور هر دو به دنیال رسیدن به هدفی، سفر قهرمانانه خود را آغاز نموده و با سایه های متعدد پیکار می کنند. رستم به عنوان پهلوان علاوه بر کشف عناصر درونی مثبت و منفی وجود خود در صدد مبارزه با نیروهای شر و تقویت نیروهای خیر است و تیمور در صدد افزودن بر جنبه های وجودی خود از طریق کشور گشایی و جاه طلبی است و مسیر را با یاری عناصر تقویت شده درونی و بیرونی به این هدف می رسد. نتیجه تحقیق این است که شخصیت تیمور تفاوت بسیاری با شخصیت رستم دارد. سایه های رستم متنوع و از نوع انسان، جانور، دیو، جادو هستند که رستم با یاری پیران خرد مانندزال، اولاد و امداد غیبی، بر آنها پیروز می شود ولی سایه های تیمور تنها از نوع انسانی و صفات نکوهیده او هستند که وی با یاری سپاهیان خود و همچنین پیران خرد از نوع درویشان و مشاوران و وزیران دانا به پیروزی می رسد.

کلیدواژه ها:

کلید واژه: تمرنامه ، شاهنامه ، کهن الگو ، سایه ، قهرمان ، پیرخرد.