بررسی چگونگی یزدان سالاری در شاهنامه فردوسی و تاریخ بیهقی

نظریه یزدان سالاری، یا حکومت مبتنی بر رابطه شاه با خدا، از گذشته های دور جزئی از اندیشه سیاسی در ایران بوده است. این طرز تلقی از حکومت، از دین باوری و توامان دانستن دولت و دین، سرچشمه می گیرد. بنابراین در هرجا که دین در جامعه نقشی موثر دارد، این اندیشه رایج تر و پذیرفتنی تر خواهد بود. اما این اندیشه مبنای دینی مشروعیت بخشیدن به قدرت سیاسی بوده است. داده های این پژوهش کتابخانه ای است و این داده ها پس از مقوله بندی با استفاده از روش تحقیق کیفی، تحلیل و توصیف شده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که باور به رابطه شاه با خدا، در بخش اساطیری شاهنامه، درست مثل خود اسطوره، حقیقی و تردیدناپذیر است. در بخش پهلوانی کم رنگ و در بخش تاریخی بی رنگ می شود و به تدریج با رواج دین سیاسی و استفاده ابزاری از دین، باور دینی حکومت «ظل الهی» هم به رابطه ای سیاسی مبدل می گردد و شاهان و اصحاب قدرت از آن برای فریب مردم و سلطه بر آنان استفاده می کنند. با پیدا شدن شاهان مستبد، سلطه گر و بیدادگر، دیگر جایی برای پذیرفتن پیوند معنوی شاه با خدا باقی نمی ماند.

کلیدواژه ها:

یزدان سالاری ، اسطوره ، حماسه ، تاریخ ، شاهنامه ، تاریخ بیهقی