بررسی احکام چاشته داران دوره ساسانی و پیروان آن ها از مادیان هزار دادستان (مطالعه موردی: ابرگ و میدیوماه)

آموزگاران و دانایان نخستین، آیین زردشتی را به شکلی که اینک می شناسیم، ساخته و احکام دینی آن را پدید آورده اند. بحث و مجادله فقهای دوره ساسانی با گذشت زمان منجر به شکل گرفتن احکام دینی و اجتماعی و الگویی برای فتوادهندگان و حقوق دانان شده است. در این مقاله احکام دو دانای دین به نام های ابرگ و میدیوماه -که دارای چاشته(آموزه) هستند- از کتاب مادیان هزار دادستان، تنها نسخه خطی ناقص حقوقی بازمانده از دوره ساسانیان بررسی شده است. ابرگ و میدیوماه در دوره ساسانی پیروانی داشتند. پرسش این است: احکام ابرگ و میدیوماه و پیروان آن ها چه مسایلی را دربر می گیرند؟ نتایج پژوهش نشان داد: احکام ابرگ و میدیوماه مسایل فقهی مانند باور اعتقادی ستری، اعتقادی-اجتماعی مانند هبه، اعتقادی-حکومتی مانند وظیفه امانتداری مقام دولتی فرزبان و شناسایی افراد در گرفتن و بازپس دادن امانات، مسایل اجتماعی-مدنی مانند بی سرپرست رهانکردن خانواده، تنظیم جزییات مالکیت مشترک خانواده و وظایف خانواده در مقابل یک دیگر را دربر می گیرد. اعتقادات و باورهای ریشه ای مردم، که با گذشت زمان نباید تغییر کنند و جزو اصول دین زردشتی هستند، اساس فتوای این دانایان قرار می گیرند. پیروان این چاشته داران، حقوقدانان معتقدی بودند که نگرش سنتی به فقه و حقوق داشتند. با وجود اختلاف نظرها، متخصصان فقه و حقوق دوره ساسانی برای محکم نگه داشتن پایه های دینی و اعتقادی -که اساس شکل گیری حکومت ساسانیان بود- ضمن استناد به آموزه های چاشته داران و مفسران اوستا، از نگرش نو حقوقدانان و تازه های فکری زمانه اقتباس کردند و به کار بردند و توانستند معتقدان سنتی و نسل جدید سنت گریز را در جامعه مدنی دوره ساسانیان مدیریت کنند.

کلیدواژه ها:

«ساسانیان» ، «فارسی میانه» ، «مادیان هزار دادستان» ، «چاشته داران» ، «ابرگ و میدیوماه»