نقش و جایگاه امین الدوله در توسعه و اصلاحات در ایران

قاجاریان دودمانی بودند که از حدود سال ۱۱۷۴ تا ۱۳۰۴ به مدت صد و سی سال بر ایران فرمان راندند. بنیانگذار این سلسله آقامحمدخان قاجار بود که تهران را به عنوان پایتخت انتخاب کرد. آخرین پادشاه قاجاریه نیز احمدشاه بود که در سال ۱۳۰۴ برکنار شد و رضاشاه پهلوی جای او را گرفت. یکی از ویژگی های ایران عصر قاجار، ظهور جریانات اصلاح طلب و توسعه ای در آن بود. آشنایی با جوامع غربی از یک سو و فقدان پیشرفت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی از جانب آنها زمینه ساز پیدایش تلاش های اصلاح طلبانه متعددی شد.

به موازات افزایش آگاهی ایرانیان از عقب ماندگی گسترده جامعه، سبب گردید که نخبگانی به فکر اصلاحات باشند. نخبگان ایران در تاریخ معاصر دوره قاجار به سه دسته تقسیم شده اند: ۱- بخشی از نخبگان حاکم که اساسا خواهان توسعه کشور نبودند ۲- عده ای از نخبگان حاکم که در پی اصلاح و نوسازی بودند ۳- نخبگان فکری. نخستین تلاش ها به وسیله میرزا ابوالقاسم قائم مقام، عباس میرزا، امیرکبیر، میرزا حسین خان سپهسالاربه عمل آمد. میرزاعلی خان امین الدوله از مشهورترین رجال ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و در زمره نوگرایان بزرگ عصر قاجار به شمار می رود. وی پس از امیرکبیر از جمله کسانی است که برای اصلاحات در عصر قاجاریه تلاش وافر داشته است.

کلیدواژه ها:

قاجاریه ، امین الدوله ، اصلاحات ، نخبگان سیاسی ، توسعه ، ایران