رابطه بین کیفیت طراحی فضای فیزیکی مدارس (نور، رنگ، چینش و فضاهای باز) با اشتیاق تحصیلی و سرزندگی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین کیفیت طراحی فضای فیزیکی مدارس (با تاکید بر مولفه های نور، رنگ، چینش و فضاهای باز) با اشتیاق تحصیلی و سرزندگی دانش آموزان انجام شده است. محیط کالبدی مدارس به عنوان فضایی که دانش آموزان ساعات قابل توجهی از روز را در آن سپری می کنند، نقشی فراتر از یک سرپناه صرف ایفا می کند و می تواند به عنوان یک عامل تسهیل کننده یا بازدارنده در فرآیندهای شناختی، عاطفی و رفتاری یادگیرندگان عمل کند. اشتیاق تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین پیش نیازهای یادگیری عمیق و پایدار، شامل ابعاد رفتاری (مشارکت فعال)، عاطفی (احساس تعلق و لذت) و شناختی (سرمایه گذاری ذهنی) است و سرزندگی نیز به عنوان احساس شادابی، انرژی و نشاط در محیط مدرسه، از شاخص های کلیدی سلامت روان و بهزیستی تحصیلی محسوب می شود. مولفه نور به عنوان یکی از بنیادی ترین عناصر طراحی معماری، تاثیر چشمگیری بر عملکردهای فیزیولوژیک و روانشناختی دانش آموزان دارد. نور طبیعی کافی و با کیفیت، ضمن تنظیم ریتم شبانه روزی و بهبود کیفیت خواب، با افزایش سطح هوشیاری، کاهش خستگی چشم و بهبود خلق وخو، زمینه ساز افزایش تمرکز و اشتیاق برای یادگیری می شود. در مقابل، نورپردازی مصنوعی نامناسب با ایجاد سایه های آزاردهنده، تابش خیره کننده و دمای رنگ نامطلوب، می تواند به سردرد، بی حوصلگی و کاهش بازدهی شناختی منجر شود. رنگ نیز به عنوان عنصری با تاثیرات عمیق روانشناختی، توانایی برانگیختن هیجانات، تداعی معانی و جهت دهی به رفتار را دارد. استفاده هوشمندانه از طیف های رنگی گرم و سرد در فضاهای مختلف آموزشی، با توجه به کارکرد هر فضا، می تواند به تنظیم سطح برانگیختگی، کاهش اضطراب، افزایش خلاقیت و ایجاد حس دلبستگی به محیط مدرسه کمک کند. رنگ های ملایم و طبیعی در کلاس های درس با ایجاد آرامش، تمرکز ذهنی را تسهیل می کنند و رنگ های شاد و پرانرژی در فضاهای تفریحی، تحرک و نشاط دانش آموزان را افزایش می دهند. چینش فضایی و نحوه آرایش عناصر در کلاس درس نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان ، مدرسه ، طراحی ، یادگیری ، اشتیاق