تبیین نقش راهبردهای تدریس فعال در ارتقای یادگیری عمیق: یک مطالعه تجربی

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش راهبردهای تدریس فعال در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان انجام شده است. رویکردهای سنتی تدریس که مبتنی بر انتقال یک طرفه اطلاعات هستند، غالبا به یادگیری سطحی و حفظ محور منجر می شوند و توانایی لازم برای کاربست دانش در موقعیت های جدید را در فراگیران ایجاد نمی کنند. از این رو، این مطالعه تجربی با استفاده از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل، به بررسی تاثیر دو راهبرد تدریس فعال (یادگیری مبتنی بر مسئله و روش ایفای نقش) بر عمق یادگیری دانش آموزان پرداخته است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها نمونه ای به حجم ۴۵ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) جایدهی شدند. گروه آزمایش اول با روش یادگیری مبتنی بر مسئله، گروه آزمایش دوم با روش ایفای نقش و گروه کنترل با روش سنتی (سخنرانی) تحت آموزش درس مطالعات اجتماعی قرار گرفتند. برای سنجش یادگیری عمیق از آزمون محقق ساخته بر اساس طبقه بندی اصلاح شده بلوم (حیطه شناختی) استفاده شد که روایی محتوایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ (۸۵/۰) محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یک راهه (ANOVA) و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین میانگین نمرات یادگیری عمیق سه گروه تفاوت معناداری وجود دارد (۰۱/۰ > P). نتایج آزمون تعقیبی توکی حاکی از آن بود که هر دو گروه آزمایش (یادگیری مبتنی بر مسئله و ایفای نقش) عملکرد بهتری نسبت به گروه کنترل داشتند. همچنین، روش یادگیری مبتنی بر مسئله نسبت به روش ایفای نقش، تاثیر بیشتری در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان نشان داد. این یافته ها بر ضرورت به کارگیری راهبردهای تدریس فعال به ویژه روش های مبتنی بر درگیری شناختی و مسئله محوری در نظام آموزشی تاکید دارد

کلیدواژه ها:

تدریس فعال ، یادگیری عمیق ، یادگیری مبتنی بر مسئله ، ایفای نقش ، مطالعات اجتماعی