بررسی رابطه هوش معنوی و اخلاق حرفه ای با کیفیت تدریس معلمان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه هوش معنوی و اخلاق حرفه ای با کیفیت تدریس معلمان دوره ابتدایی انجام شده است. کیفیت تدریس معلمان به عنوان یکی از مهم ترین عوامل موثر بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، همواره مورد توجه پژوهشگران تعلیم و تربیت بوده است. در این میان، توجه به ویژگی های شخصیتی و معنوی معلمان مانند هوش معنوی و پایبندی آنان به اصول اخلاق حرفه ای می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت تدریس ایفا کند. روش تحقیق از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان دوره ابتدایی شهرستان خاش در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۸۵۰ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۲۶۵ نفر انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد استفاده شد: پرسشنامه هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸) با ۲۴ گویه و چهار مولفه، پرسشنامه اخلاق حرفه ای کادوزیر (۲۰۰۰) با ۲۵ گویه و پنج مولفه، و پرسشنامه کیفیت تدریس سراج (۲۰۰۳) با ۳۰ گویه و پنج مولفه. روایی پرسشنامه ها با استفاده از نظر متخصصان تایید و پایایی آنها با روش آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۹/۰، ۸۸/۰ و ۹۱/۰ محاسبه شد. داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و آزمون t گروه های مستقل تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که میانگین نمره هوش معنوی معلمان ۳۶/۳ (از ۵)، اخلاق حرفه ای ۵۸/۳ (از ۵) و کیفیت تدریس ۴۲/۳ (از ۵) بود که در سطح متوسط رو به بالا ارزیابی می شود. بین هوش معنوی و کیفیت تدریس رابطه مثبت و معناداری وجود داشت (۵۲۴/۰=r، ۰۰۱/۰p<). همچنین، بین اخلاق حرفه ای و کیفیت تدریس نیز رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (۵۶۴/۰=r، ۰۰۱/۰p<). نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که هوش معنوی و اخلاق حرفه ای روی هم ۳۸ درصد از واریانس کیفیت تدریس را تبیین می کنند و سهم اخلاق حرفه ای (۳۴۵/۰=β) در پیش بینی کیفیت تدریس بیشتر از هوش معنوی (۲۸۶/۰=β) بود. از میان مولفه های هوش معنوی، مولفه های "تولید معنای شخصی" و "آگاهی متعالی" بیشترین نقش را در پیش بینی کیفیت تدریس داشتند. از میان مولفه های اخلاق حرفه ای، مولفه های "مسئولیت پذیری" و "احترام" بیشترین نقش را داشتند. بین معلمان زن و مرد از نظر هوش معنوی و کیفیت تدریس تفاوت معناداری وجود نداشت، اما اخلاق حرفه ای در زنان به طور معناداری بالاتر از مردان بود. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که ارتقای هوش معنوی و تقویت اخلاق حرفه ای معلمان می تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت تدریس آنان ایفا کند. بنابراین، توجه به این مولفه ها در برنامه های جذب، تربیت و توسعه حرفه ای معلمان ضروری است.

کلیدواژه ها:

هوش معنوی ، اخلاق حرفه ای ، کیفیت تدریس ، معلمان ، دوره ابتدایی.