سواد الگوریتمی: چرا دانش آموزان باید منطق پنهان پشت شبکه های اجتماعی را بشناسند؟

در عصر سلطه پلتفرم های دیجیتال، اینترنت از یک فضای جستجوی منفعلانه به یک زیست بوم پیش بینانه و هدایت گر تبدیل شده است که توسط الگوریتم های هوش مصنوعی مدیریت می شود. در این پارادایم نوین، مفهوم سنتی «سواد رسانه ای» که صرفا بر تحلیل محتوای پیام متمرکز بود، دیگر پاسخگوی پیچیدگی های تعاملات دیجیتال نیست. مقاله حاضر با اتکا به مبانی پداگوژی انتقادی و روان شناسی سایبری، به تبیین ضرورت گذار به «سواد الگوریتمی» در نظام های آموزشی می پردازد. این پژوهش با کالبدشکافی «اقتصاد توجه»، نشان می دهد که چگونه معماری شبکه های اجتماعی با بهره گیری از اصول شرطی سازی روانی و پاداش های متغیر، عاملیت شناختی دانش آموزان را هدف قرار داده است. در ادامه، پیامدهای مخرب این معماری شامل شکل گیری حباب های فیلتر، اتاق های پژواک، بحران های هویت، اختلالات تصویر بدنی و گسترش معرفت شناسی پساحقیقت در میان نسل جدید واکاوی می شود. هدف نهایی این مقاله، ارائه چارچوب های مفهومی برای معلمان و سیاست گذاران آموزشی است تا با تجهیز دانش آموزان به تفکر الگوریتمی و درک منطق پنهان پلتفرم ها، آن ها را از «رعایای داده ای» منفعل، به «شهروندان دیجیتال» خودمختار و پرسشگر تبدیل کنند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: سواد الگوریتمی ، اقتصاد توجه ، شبکه های اجتماعی ، حباب فیلتر ، عاملیت شناختی ، پداگوژی انتقادی ، سلامت روان نوجوانان ، معماری انتخاب.