طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی مبتنی بر پرورش هوش اخلاقی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی مبتنی بر پرورش هوش اخلاقی دانش آموزان انجام شده است. هوش اخلاقی به عنوان ظرفیت درک درست از غلط، داشتن باورهای اخلاقی قوی و عمل به آنها، در دوران کودکی و نوجوانی شکل می گیرد و نظام آموزش و پرورش نقش محوری در پرورش آن ایفا می کند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، ترکیبی (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان برنامه درسی و روانشناسان تربیتی که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند، داده ها گردآوری و با روش کدگذاری نظری تحلیل گردید. در بخش کمی نیز برای اعتبارسنجی الگو از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد که روایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با آلفای کرونباخ ۹۵/۰ محاسبه گردید. یافته های پژوهش به شناسایی ابعاد و مولفه های اصلی برنامه درسی هوش اخلاقی شامل اهداف (شناختی، عاطفی و مهارتی)، محتوا (مفاهیم پایه اخلاقی، فضایل اخلاقی و ارزش های انسانی)، روش های یاددهی-یادگیری (بحث گروهی، ایفای نقش، داستان گویی و حل مسئله) و روش های ارزشیابی (مشاهده، خودسنجی و portfolio) منجر گردید. الگوی پیشنهادی با تاکید بر رویکرد تلفیقی و مشارکت فعال دانش آموزان طراحی شد و نتایج اعتبارسنجی نشان داد که متخصصان، الگوی مذکور را در سطح مطلوبی ارزیابی نموده اند. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی موثر برای طراحی برنامه های درسی با هدف پرورش هوش اخلاقی در دوره های تحصیلی مختلف مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز تربیت نسلی مسئولیت پذیر و متعهد به ارزش های اخلاقی در جامعه باشد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: برنامه درسی ، هوش اخلاقی ، پرورش اخلاقی ، دانش آموزان ، طراحی برنامه درسی