نقش مدارس در اثار معماری اسلامی در شکل دهی به شخصیت و مقایسه ان با معماری مدرن

این پژوهش با هدف تبیین نقش کالبد و فضای مدارس در آثار معماری اسلامی در شکل دهی به شخصیت انسانی و مقایسه تطبیقی آن با اصول حاکم بر معماری مدارس مدرن انجام شده است. در معماری اسلامی، مدرسه تنها یک مکان آموزشی نیست، بلکه نهادی جامع نگر برای پرورش «انسان کامل» در ابعاد علمی، اخلاقی، معنوی و اجتماعی است. مسئله اصلی تحقیق حاضر، بررسی چگونگی تجلی اهداف تربیتی و شخصیت ساز در عناصر کالبدی مدارس تاریخی اسلامی و تحلیل کاستی های رویکردهای مدرن در این زمینه است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد که مولفه هایی چون سلسله مراتب فضایی، مرکزیت حیاط، ارتباط وضوح با فضاهای آموزشی، استفاده هوشمندانه از نور، آب، تزئینات معنادار و ایجاد فضاهای جمعی و خلوت، در خدمت تربیت تدریجی و ساخت شخصیتی متعادل، تامل گرا و اجتماعی بوده اند. در مقابل، معماری مدرن مدارس، با محوریت کارایی، استانداردسازی و انعطاف پذیری، اغلب فاقد عمق نمادین و ظرفیت لازم برای تقویت حس تعلق، هویت جمعی و رشد درونی است. نتیجه نهایی اینکه بازخوانی حکمت نهفته در معماری مدارس اسلامی می تواند به عنوان الگویی برای تکمیل و تصحیح پارادایم های کنونی طراحی فضاهای آموزشی، با تاکید بر ابعاد هویتی و شخصیت ساز معماری، مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری اسلامی ، مدارس تاریخی ، معماری مدارس ، شکل دهی شخصیت ، معماری مدرن ، فضاهای آموزشی ، هویت مکانی