مفهوم آرامش و اضطراب روانی در آیات قرآن و متون تفسیری از منظر روان شناسی اسلامی پیوند عربی و روان شناسی

آرامش و اضطراب روانی از بنیادی ترین حالات روان شناختی انسان اند که در متون دینی، به ویژه قرآن کریم، با دقت مفهومی و زبانی خاصی بازنمایی شده اند. قرآن با به کارگیری واژگان عربی متنوعی چون طمانینه، سکینه، خوف و حزن، طیفی از حالات روانی مثبت و منفی انسان را توصیف و تحلیل می کند و هم زمان راهکارهایی شناختی، معنوی و رفتاری برای تنظیم این حالات ارائه می دهد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر منابع تفسیری معتبر، به بررسی مفهوم آرامش و اضطراب روانی در آیات قرآن می پردازد و این مفاهیم را از منظر روان شناسی اسلامی بازخوانی می کند. در این راستا، ابتدا دلالت های معنایی واژگان عربی مرتبط با حالات روانی در بافت قرآنی تحلیل می شود و سپس نسبت آن ها با مولفه های سلامت روان مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مفهوم آرامش در قرآن صرفا حالتی هیجانی یا گذرا نیست، بلکه ساختاری پایدار و چندبعدی دارد که با ایمان، معنا، اعتماد به خدا و تنظیم شناختی پیوند خورده است. همچنین، تحلیل مفاهیم قرآنی نشان می دهد که بسیاری از مولفه های مطرح در روان شناسی مثبت گرا، همچون معنا در زندگی، امید، تاب آوری و بهزیستی روان شناختی، ریشه هایی عمیق در آموزه های قرآنی دارند. این هم پوشانی مفهومی می تواند زمینه ای نظری برای گفت وگوی میان روان شناسی معاصر و روان شناسی اسلامی فراهم سازد و به غنای مطالعات سلامت روان در بافت فرهنگی–دینی جوامع اسلامی کمک کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: آرامش روانی ، اضطراب ، قرآن کریم ، روان شناسی اسلامی ، طمانینه ، سکینه ، سلامت روان ، روان شناسی مثبت گرا