مقایسه تطبیقی نقش سوگیری های شناختی در وقایع بعد از رحلت پیامبر (ص) تا شهادت حضرت زهرا(س) با فتنه ۸۸

این پژوهش با هدف تحلیل نقش سوگیری های شناختی در شکل گیری رفتار جمعی و تغییر نگرش های اجتماعی، دو رخداد مهم تاریخی را در دو بستر متفاوت بررسی می کند: ماجرای سقیفه و غصب فدک در صدر اسلام، و فتنه ۱۳۸۸ در ایران. در بخش نخست، نشان داده می شود که چگونه مجموعه ای از سوگیری ها مانند قاعده اکتشافی معرف، راه حل دم دست، اتفاق نظر کاذب، مداومت نظریه، سوگیری تایید، سوگیری بازیگر–مشاهده گر، سوگیری به نفع خود، اثر چشم وهم چشمی و حفظ وضع موجود، ادراک مردم را تحت تاثیر قرار داد و آنان را به سکوت و پذیرش وضعیتی سوق داد که با باورهای دینی شان ناسازگار بود. این سوگیری ها با ایجاد ناهماهنگی شناختی، مردم را به سمت توجیه رفتارهای خود و در نهایت تغییر تدریجی باورها سوق دادند.در بخش دوم، مقاله نشان می دهد که در فتنه ۸۸ نیز سوگیری هایی همچون دسترسی ناشی از سانسور، منفی نگری، اعتقادگرایی، خودمحوری، برد–باخت انگاری، فروپاشی انگاری، پیوندانگاری و در دسترس بودن، چگونه توسط جریان های سیاسی و رسانه ای فعال شدند و بر قشر خاکستری اثر گذاشتند. با این حال، برخلاف صدر اسلام، سطح بالای بصیرت سیاسی و دینی مردم مانع از تحقق اهداف معارضان شد.در جمع بندی، پژوهش تاکید می کند که سوگیری های شناختی بخشی جدایی ناپذیر از ذهن انسان اند و می توانند با ایجاد تحریف ادراکی و ناهماهنگی شناختی، رفتار افراد را از باورهایشان دور کنند. با این حال، آگاهی بخشی و بصیرت افزایی می تواند آثار مخرب آن ها را کاهش دهد. همچنین، در صورت وجود جواز فقهی، شناخت این سوگیری ها می تواند در جنگ شناختی علیه دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی به کار گرفته شود.