تاثیر تشویق و تنبیه بر انگیزه درونی دانش آموزان

هدف اصلی نظام های آموزشی نوین، پرورش یادگیرندگانی مادام العمر و خودراهبر است. دستیابی به این هدف نیازمند درک عمیق از سازوکارهای انگیزشی است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر دو ابزار کلاسیک مدیریت رفتار، یعنی تشویق (پاداش) و تنبیه، بر انگیزه درونی دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نوع مرور نظام مند منابع کتابخانه ای است. یافته های حاصل از بررسی متون معتبر روانشناسی تربیتی و پژوهش های تجربی نشان می دهد که رابطه میان مشوق های بیرونی و انگیزه درونی یک رابطه خطی ساده نیست. در حالی که رفتارگرایان بر کارایی تقویت کننده ها تاکید دارند، نظریه های شناختی و خودتعیین گری (SDT) هشدار می دهند که پاداش های کنترل کننده و تنبیه های سختگیرانه می توانند منجر به «اثر بیش توجیهی» و کاهش انگیزه ذاتی برای یادگیری شوند. نتایج نشان می دهد که تشویق های کلامی و اطلاعاتی (بازخورد مثبت) بر انگیزه درونی می افزایند، اما پاداش های مادی قابل پیش بینی و تنبیه های تحقیرآمیز، ضمن سرکوب موقت رفتار نامطلوب، انگیزه درونی و خلاقیت را تخریب می کنند.

کلیدواژه ها:

انگیزش درونی ، تشویق ، تنبیه ، پیشرفت تحصیلی ، روانشناسی تربیتی ، نظریه خودتعیین گری