الگوی شایستگی های دیجیتال معلمان در عصر هوش مصنوعی: رویکردی کیفی پدیدارشناسی تفسیری

عصر حاضر، با ظهور و گسترش هوش مصنوعی (AI)، تحولات بنیادینی در تمامی ابعاد زندگی، به ویژه آموزش و پرورش، ایجاد کرده است. این دگرگونی، ضرورت بازتعریف نقش و شایستگی های حرفه ای معلمان را بیش از پیش آشکار می سازد. هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی الگویی جامع از شایستگی های دیجیتال معلمان در بستر تعامل با فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، با اتکا بر رویکرد کیفی و روش شناسی پدیدارشناسی تفسیری است. این پژوهش با بهره گیری از تجارب زیسته معلمان ایرانی و تکیه بر چارچوب های نظری عقلانیت ارتباطی هابرماس، اقتدار آرنت، فهم هرمنوتیکی گادامر، پدیدارشناسی ون مانن و تامل در عمل شون، به کاوش عمیق پدیده های زیسته در مواجهه با هوش مصنوعی پرداخته است. یافته ها نشان داد که شایستگی های دیجیتال در عصر هوش مصنوعی فراتر از مهارت های فنی صرف بوده و شامل ابعاد هستی شناختی، معرفت شناختی، اخلاقی و عملیاتی در تعامل با سیستم های هوشمند است. الگوی نهایی شامل پنج حوزه اصلی (شایستگی های ارتباطی-اخلاقی، شایستگی های تاملی-انتقادی، شایستگی های طراحی آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی، شایستگی های مدیریت داده ها و حریم خصوصی، و شایستگی های یادگیری مادام العمر) است که اعتبار آن از طریق اعتبارسنجی تفسیری، بازگشت به مشارکت کنندگان، و غنای توصیفی تایید گردید. این الگوی جدید، مبنایی نظری برای بازنگری در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان در مواجهه با انقلاب هوش مصنوعی فراهم می آورد.