تاثیر شیوه تدریس معلمان بر انگیزش درونی دانش آموزان

انگیزش درونی دانش آموزان، به عنوان موتور محرکه یادگیری عمیق و پایدار، همواره کانون توجه پژوهش های تعلیم و تربیت بوده است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بررسی تاثیر شیوه های تدریس معلمان بر شکوفایی این نوع انگیزش در بافت نظام آموزشی ایران می پردازد. هدف اصلی، واکاوی سازوکارهایی است که از طریق کنش های آموزشی معلم، نیازهای روانشناختی بنیادین دانش آموز (شایستگی، استقلال، و ارتباط) را ارضا نموده و بستری برای یادگیری معنادار و خودانگیخته فراهم می آورد. چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از نظریه خودتعیین گری، ساخت گرایی اجتماعی ویگوتسکی، نظریه بار شناختی، نظریه یادگیری معنادار آزوبل، زیبایی شناسی آموزشی آیزنر و مفهوم عدالت شناختی است که با هم، لنزی چندبعدی برای تحلیل پدیده مورد مطالعه ارائه می دهند. یافته های تحلیلی پژوهش نشان می دهد که شیوه های تدریس اقتدارگرایانه و انتقال محور صرف، با ایجاد فضایی کنترل کننده و کمرنگ کردن حس استقلال و شایستگی دانش آموز، به تضعیف انگیزش درونی منجر می شوند. در مقابل، شیوه های تدریس فعال، مشارکتی، مسئله محور و مبتنی بر گفت وگو، که در آن معلم به عنوان تسهیل گر و راهنمای فرآیند یادگیری عمل می کند، از طریق درگیر کردن شناختی و عاطفی دانش آموز، ایجاد ارتباط معنادار با محتوا و زندگی واقعی، و برقراری فضایی عادلانه و به رهمند از زیبایی های شناختی، بستر ضروری برای رشد انگیزش درونی را مهیا می سازند. این پژوهش بر این نکته تاکید دارد که «اقتدار حرفه ای» معلم ایرانی نه در سلطه گری، بلکه در توانمندسازی، طراحی موقعیت های یادگیری چالش برانگیز و معناساز، و توجه توامان به عدالت آموزشی و ابعاد فرهنگی–تربیتی، معنا می یابد. در نهایت، پیشنهادهایی کاربردی برای تربیت معلم و اصلاح شیوه های تدریس، و نیز جهت گیری هایی برای پژوهش های آتی ارائه شده است.