تحولات افغانستان در دوران حضور نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده و تاثیرات آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران (از ۲۰۰۱تا۲۰۲۱)

مرز مشترک طولانی ایران و افغانستان، به ویژه در مناطق شرقی، به دلیل اشتراکات قومی، مذهبی و موقعیت راهبردی خاص، همواره کانون توجه مطالعات مرزی و امنیتی بوده است. حضور طولانی مدت نیروهای خارجی در افغانستان، به ویژه پس از ۱۱ سپتامبر۲۰۰۱ ، تحولات قابل توجهی را در این منطقه رقم زده و چالش های امنیتی جدیدی را برای ایران ایجاد کرده است.این مقاله در پی یافتن چرایی این سوال است که چگونه حضور نظامی ایالات متحده و تشکیل دولت متمایل به این کشور در افغانستان بر توازن قوا در منطقه و به ویژه بر موقعیت راهبردی ایران تاثیر گذاشت و چه تهدیدات امنیتی مستقیم و غیرمستقیمی حضور نظامی طولانی مدت ایالات متحده در افغانستان برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد نمود؟ فرضیه اساسی بر این محور استوار است با حضور نیروهای ائتلاف شمال به رهبری ایلات متحده امریکا در افغانستان در طول دو دهه گذشته، با چالش های امنیتی متعددی برای جمهوری اسلامی ایران همراه بوده است. گسترش فعالیت های گروه های شورشی و قاچاق، از جمله عواملی هستند که بر پیچیدگی مسائل امنیتی در این منطقه افزوده اند. این تحقیق که با رویکردی تحلیلی، و جمع آوری اسناد و مطالب به روش کتابخانه و استفاده از سایت های اینترنتی معتبر سازماندهی شده است به این نتیجه اساسی دست یافت که حضور امریکا در افغانستان در دوره زمانی ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱، تاثیرات قابل توجهی بر وضعیت مرزهای مشترک با ایران داشته است. نتیجه حضور نیروهای خارجی در افغانستان و تغییرات در ساختار حکومتی این کشور، چالش هایی را متوجه جمهوری اسلامی ایران نموده که این چالش ها شامل تهدیدات تروریستی، قاچاق مواد مخدر، نفوذ گروه های مسلح، و اختلافات قومی و مذهبی می شود.

کلیدواژه ها:

ایران ، افغانستان ، امریکا ، ناتو ، اختلافات قومی ، سیستان وبلوچستان ، پشتون.