تحلیل تطبیقی کارکردهای روان شناختی و اخلاقی ورزش چوگان در متون ادب فارسی و ورزش های تیمی معاصر

ورزش همواره فراتر از یک فعالیت جسمانی، ابزاری موثر در پرورش ابعاد روان شناختی، تربیتی و اجتماعی انسان بوده است. در متون ادب فارسی، ورزش چوگان نه تنها به عنوان یک بازی، بلکه به مثابه میدانی برای آموزش منش پهلوانی، خرد، خودکنترلی و هماهنگی جمعی بازنمایی شده است. شاهنامه فردوسی، آثار نظامی، سعدی و دیگر متون کلاسیک فارسی، چوگان را بستری برای نمایش مهارت های جسمانی در کنار فضایل اخلاقی و تربیتی معرفی می کنند. در مقابل، ورزش های تیمی مدرن همچون فوتبال، بسکتبال و هاکی نیز امروزه به عنوان ابزارهایی برای تقویت انگیزش، انسجام تیمی، اعتمادبه نفس و تاب آوری روان شناختی مورد توجه روان شناسی ورزش قرار گرفته اند. هدف پژوهش حاضر تحلیل تطبیقی کارکردهای روان شناختی و تربیتی ورزش چوگان در متون ادب فارسی و مقایسه آن با ورزش های تیمی مدرن است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای تطبیقی انجام شده و داده ها از متون منتخب ادب فارسی و منابع علمی مرتبط با روان شناسی ورزش گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که بسیاری از مولفه های روان شناختی و تربیتی مطرح شده در ورزش های تیمی مدرن، پیش تر در قالب روایت ها و نمادپردازی های مربوط به ورزش چوگان در ادب فارسی مورد توجه بوده اند. نتایج پژوهش حاضر می تواند به بازاندیشی در بهره گیری از میراث فرهنگی ایران در طراحی برنامه های تربیت بدنی و مداخلات روان شناسی ورزش معاصر کمک کند.

کلیدواژه ها:

چوگان ، ادب فارسی ، ورزش های تیمی ، روان شناسی ورزش ، تربیت بدنی ، منش پهلوانی.