تحلیل عوامل موثر بر افت عملکرد تحصیلی دانش آموزان ابتدایی در درس ریاضی

افت عملکرد تحصیلی در درس ریاضی در دوره ابتدایی معمولا رخدادی ناگهانی نیست، بلکه فرآیندی تدریجی و چندعلتی است که از انباشت کاستی های کوچک در یادگیری آغاز می شود و در صورت تداوم، به عقب ماندگی پایدار و نگرش منفی نسبت به ریاضی می انجامد. هدف این مقاله، تحلیل عوامل موثر بر افت عملکرد ریاضی دانش آموزان ابتدایی با رویکرد مروری–تحلیلی و ارائه راهبردهای پیشگیری و جبران است. با بررسی و تلفیق یافته های پژوهش های فارسی و خارجی، عوامل در چهار دسته تبیین می شوند: ۱) عوامل شناختی و یادگیری شامل ضعف فهم مفهومی، خطاهای پایدار در مهارت های پایه، خودکارشدگی ناکافی، محدودیت حافظه کاری و دشواری در حل مسئله، ۲) عوامل هیجانی–انگیزشی مانند اضطراب ریاضی، خودکارآمدی پایین، تجربه های تکرارشونده شکست، اجتناب از تمرین و افت انگیزش، ۳) عوامل آموزشی–مدرسه ای شامل کیفیت روش تدریس (مفهومی در برابر حافظه محور)، شیوه های ارزشیابی (تکوینی/پایانی)، نوع بازخورد، امنیت روانی کلاس و نحوه برخورد با اشتباه، ۴) عوامل خانوادگی–اجتماعی مانند وضعیت اقتصادی–اجتماعی، سرمایه فرهنگی، میزان حمایت آموزشی والدین، سبک تعامل با تکلیف و دسترسی به منابع یادگیری. نتایج تحلیل نشان می دهد افت عملکرد بیش از آنکه ناشی از یک عامل منفرد باشد، حاصل تعامل این مولفه هاست، به گونه ای که ضعف مفهومی می تواند اضطراب را افزایش دهد و اضطراب نیز با تضعیف منابع شناختی چرخه افت را پایدار سازد. افت عملکرد تحصیلی در درس ریاضی در دوره ابتدایی معمولا رخدادی ناگهانی نیست، بلکه فرآیندی تدریجی و چندعلتی است که از انباشت کاستی های کوچک در یادگیری آغاز می شود و در صورت تداوم، به عقب ماندگی پایدار و نگرش منفی نسبت به ریاضی می انجامد. هدف این مقاله، تحلیل عوامل موثر بر افت عملکرد ریاضی دانش آموزان ابتدایی با رویکرد مروری–تحلیلی و ارائه راهبردهای پیشگیری و جبران است. با بررسی و تلفیق یافته های پژوهش های فارسی و خارجی، عوامل در چهار دسته تبیین می شوند: ۱) عوامل شناختی و یادگیری شامل ضعف فهم مفهومی، خطاهای پایدار در مهارت های پایه، خودکارشدگی ناکافی، محدودیت حافظه کاری و دشواری در حل مسئله، ۲) عوامل هیجانی–انگیزشی مانند اضطراب ریاضی، خودکارآمدی پایین، تجربه های تکرارشونده شکست، اجتناب از تمرین و افت انگیزش، ۳) عوامل آموزشی–مدرسه ای شامل کیفیت روش تدریس (مفهومی در برابر حافظه محور)، شیوه های ارزشیابی (تکوینی/پایانی)، نوع بازخورد، امنیت روانی کلاس و نحوه برخورد با اشتباه، ۴) عوامل خانوادگی–اجتماعی مانند وضعیت اقتصادی–اجتماعی، سرمایه فرهنگی، میزان حمایت آموزشی والدین، سبک تعامل با تکلیف و دسترسی به منابع یادگیری. نتایج تحلیل نشان می دهد افت عملکرد بیش از آنکه ناشی از یک عامل منفرد باشد، حاصل تعامل این مولفه هاست، به گونه ای که ضعف مفهومی می تواند اضطراب را افزایش دهد و اضطراب نیز با تضعیف منابع شناختی چرخه افت را پایدار سازد.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، عملکرد ریاضی ، دوره ابتدایی ، اضطراب ریاضی ، حافظه کاری ، آموزش مفهومی ، ارزشیابی تکوینی