شناسایی عوامل موثر بر مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یاددهی–یادگیری درس فیزیک

مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یاددهی–یادگیری، به ویژه در درس فیزیک، یکی از شاخص های کلیدی موفقیت آموزشی و ارتقای کیفیت درک مفاهیم علمی محسوب می شود. این مشارکت نه تنها میزان یادگیری را افزایش می دهد، بلکه به تقویت مهارت های تفکر انتقادی، حل مسئله و خودکارآمدی علمی دانش آموزان نیز کمک می کند. هدف این پژوهش، شناسایی عوامل موثر بر مشارکت فعال دانش آموزان در درس فیزیک از دیدگاه خبرگان حوزه آموزش علوم است. روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تفسیرگرایانه بوده و از مصاحبه های نیمه ساختاریافته به عنوان ابزار گردآوری داده ها استفاده شد. جامعه آماری شامل ۱۵ نفر از صاحب نظران و متخصصان آموزش فیزیک با تحصیلات کارشناسی ارشد و دکتری و سابقه کاری بیش از ۱۲ سال در حوزه تدریس، برنامه ریزی درسی، پژوهش در یادگیری فعال و مدیریت آموزشی بود که به روش نمونه گیری نظری انتخاب شدند. روایی داده ها از طریق بازبینی اعضا و اعتبارسنجی مثلث سازی و پایایی با توافق بین کدگذاران تایید شد. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. در نهایت ۲۰ عامل کلیدی در چهار محور اصلی شامل رویکردهای تدریس و یادگیری، شرایط محیط کلاس، انگیزش فردی و حمایت نهادی شناسایی گردید. نتایج نشان داد که ترکیب این عوامل می تواند مشارکت را از حالت منفعل به فرآیندی فعال، خلاق و پایدار ارتقاء دهد.

کلیدواژه ها:

مشارکت فعال ، آموزش فیزیک ، یادگیری فعال ، تحلیل مضمون ، انگیزش تحصیلی ، حمایت نهادی ، روش های تدریس نوین