عدالت آموزشی و نقش معلم در تحقق تربیت انسانی در مدرسه

عدالت آموزشی به عنوان یک اصل بنیادین در نظام های تعلیم و تربیت، فراتر از صرف تخصیص منابع برابر، به تضمین فرصت های یادگیری منصفانه و متناسب با نیازهای متفاوت دانش آموزان برای دستیابی به حداکثر توانمندی های انسانی می پردازد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-مفهومی، نقش محوری معلمان را در تحقق این عدالت، به ویژه در بستر تربیت انسانی، مورد بررسی قرار می دهد. تربیت انسانی، که هدف نهایی آموزش است، مستلزم پرورش ابعاد شناختی، عاطفی، اخلاقی و اجتماعی فرد است (شریعتمداری، ۱۳۹۸). در این راستا، معلم به عنوان عاملی کلیدی عمل می کند که می تواند با اتکا بر رویکردهای تدریس مشارکتی، ایجاد محیط یادگیری حمایت گر، و به کارگیری استراتژی های متناسب با تنوع فرهنگی و اقتصادی دانش آموزان، شکاف های آموزشی را کاهش دهد. چارچوب نظری این مطالعه با تلفیق نظریه خودتعیین گری (SDT) که بر اهمیت خودمختاری و شایستگی تاکید دارد، نظریه یادگیری اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکی که بر تعامل و منطقه مجاور رشد تمرکز دارد، و نظریه عدالت شناختی که به دیده شدن و شنیده شدن صدای همه گروه ها می پردازد، تدوین شده است. یافته ها نشان می دهند که توانمندسازی معلمان در مهارت های تشخیص تفاوت های فردی و به کارگیری رویکردهای زیبایی شناختی در آموزش (آیزنر)، نه تنها به بهبود نتایج تحصیلی، بلکه به پرورش شهروندانی مسئولیت پذیر و خلاق کمک می کند. این پژوهش بر این نکته تاکید می کند که عدالت آموزشی بدون توجه به عاملیت فعال و توانمند معلم در تنظیم محیط یادگیری، امری دست نیافتنی است و نیازمند بازنگری در سیاست های توسعه حرفه ای معلمان است.