تاثیر محیط خانواده بر سلامت روانی و عاطفی دانش آموزان مقطع ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر محیط خانواده بر سلامت روانی و عاطفی دانش آموزان مقطع ابتدایی در دو شهر بوشهر و کرمان انجام شده است. دوران کودکی و به ویژه سال های ابتدایی تحصیل، حساسترین دوره برای شکل گیری شخصیت، هویت و سلامت روانی-عاطفی افراد محسوب می شود. در این میان، خانواده به عنوان نخستین و مهمترین نهاد اجتماعی، نقش بی بدیلی در تامین سلامت روانی فرزندان و ایجاد بستری امن برای رشد عاطفی آنان ایفا می کند. این مطالعه با روش توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی شهرهای بوشهر و کرمان به همراه والدین آن ها در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل دادند. نمونه آماری شامل ۳۸۰ دانش آموز (۱۹۰ نفر از هر شهر) بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از سه پرسشنامه استاندارد: پرسشنامه محیط خانواده (FES) موس و موس (۱۹۹۴)، پرسشنامه سلامت روانی کودکان و نوجوانان (CSI-۴) و پرسشنامه سلامت عاطفی (AQ) جمع آوری گردید. پایایی پرسشنامه ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰.۸۸، ۰.۸۶ و ۰.۸۴ محاسبه شد. یافته های پژوهش با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که بین مولفه های محیط خانواده (به ویژه انسجام خانوادگی، ابرازگری عاطفی و سازمان یافتگی) با سلامت روانی و عاطفی دانش آموزان رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین مولفه های تعارض و کنترل گری شدید، رابطه منفی و معناداری با سلامت روانی و عاطفی نشان دادند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که متغیرهای محیط خانواده در مجموع ۴۲ درصد از واریانس سلامت روانی و ۳۸ درصد از واریانس سلامت عاطفی دانش آموزان را تبیین می کنند. بین دو شهر بوشهر و کرمان از نظر میانگین نمرات محیط خانواده و سلامت روانی-عاطفی تفاوت معناداری مشاهده نشد. این یافته ها بر ضرورت توجه به بهبود کیفیت محیط خانواده و آموزش والدین در زمینه شیوه های فرزندپروری سالم به عنوان عاملی موثر در پیشگیری از مشکلات روانی-عاطفی کودکان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

محیط خانواده ، سلامت روانی ، سلامت عاطفی ، دانش آموزان ابتدایی ، انسجام خانوادگی.