کارکرد بلاغی تشبیه و مجاز در القای اخلاق عملی در شعر سعدی

این پژوهش به بررسی کارکرد های بلاغی تشبیه و مجاز در شعر سعدی شیرازی با تمرکز بر نقش آن ها در انتقال و تقویت مفاهیم اخلاق عملی می پردازد. شعر سعدی، به ویژه آثار او در بوستان و گلستان، از غنی ترین منابع ادبیات تعلیمی فارسی است که در آن، اصول اخلاقی مانند عدالت، قناعت، شکر، و مدارا از طریق تصاویر بدیع و آرایه های ادبی منسجم ارائه شده اند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد بلاغی است و داده ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند از کلیات سعدی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که تشبیه و مجاز، فراتر از کارکرد زیبایی شناختی، به مثابه ابزارهایی بنیادین برای عینی سازی مفاهیم انتزاعی اخلاقی عمل می کنند. تشبیه، با ایجاد همسانی محسوس میان امر اخلاقی و پدیده های ملموس، درک خواننده را تسهیل می بخشد، در حالی که مجاز، از طریق تقلیل و کنایه، پیام های اخلاقی را با ایجاز و عمق بیشتری منتقل می سازد. این آرایه ها در مجموع، زمینه را برای تاثیرگذاری عمیق تر بر سلوک عملی مخاطب فراهم می آورند و جایگاه سعدی را به عنوان حکیم اخلاق مدار تثبیت می کنند.

کلیدواژه ها:

سعدی ، بلاغت ، تشبیه ، مجاز ، اخلاق عملی ، بوستان ، گلستان ، ادبیات تعلیمی