تحلیل تهدیدات جنگ شناختی در عصر اینترنت اشیا و راهکارهای مقابله با آن ها

با توسعه شتابان فناوری اینترنت اشیا و تعمیق نفوذ آن در ابعاد مختلف زیست فردی و اجتماعی، تهدیدات جنگ شناختی به عنوان یکی از چالش های راهبردی امنیتی مطرح گردیده اند. در این راستا پژوهش حاضر باهدف شناسایی، تبیین و تحلیل جامع این تهدیدات و ارائه راهکارهای مقابله ای کارآمد انجام پذیرفته است. این مطالعه با رویکرد توصیفی - تحلیلی و بهره گیری از روش های ترکیبی گردآوری داده ها (مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه) صورت گرفت. یافته های تحقیق نشان می دهد که مهم ترین تهدیدات شناختی مرتبط با اینترنت اشیا شامل عملیات اطلاعاتی مخرب (۳۸٪)، دست کاری ادراک کاربران (۲۷٪)، حملات روان شناختی مبتنی بر بستر IoT (۱۸٪) و مهندسی اجتماعی (۱۲٪) بوده که غالبا منشئی ترکیبی و انسانی دارند. همچنین، آسیب پذیری های سه گانه فنی (نظیر ضعف در سامانه های رمزنگاری و قابلیت نفوذ بالا در تجهیزات)، انسانی (از جمله فقدان آموزش تخصصی کاربران و وجود سوگیری های شناختی) و ساختاری (همچون فقدان استانداردهای امنیتی یکپارچه و ضعف هماهنگی بین بخشی) به عنوان عوامل تسهیل کننده اصلی این تهدیدات شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که لایه انسانی (۶۲٪) بیشترین میزان آسیب پذیری را داراست. براین اساس، راهبردهایی نظیر ارتقای سطح آموزش و آگاهی کاربران، تدوین و پیاده سازی استانداردهای جامع امنیتی، تقویت زیرساخت های رمزنگاری و ایجاد تیم های واکنش سریع بین بخشی پیشنهاد می گردد. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی علمی برای سیاست گذاری کلان و طراحی سامانه های ایمن تر در حوزه اینترنت اشیا و ارتقای تاب آوری سازمان ها در برابر تهدیدات جنگ شناختی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

اینترنت اشیا ، جنگ شناختی ، امنیت سایبری ، آسیب پذیری