به کارگیری فناوری های نوین همچون داکینگ مولکولی در توسعه پدافند زیستی علیه تهدیدات ویروسی

در سال های اخیر، گسترش ویروس های نوپدید و بازپدید نه تنها تهدیدی برای سلامت جهانی محسوب می شود، بلکه به عنوان یکی از محورهای بالقوه در جنگ های بیولوژیکی و تهدیدات نظامی نیز موردتوجه قرار گرفته است. تهدیدات نظامی بیولوژیکی شامل استفاده عمدی از عوامل بیماری زا باهدف ایجاد ناتوانی، مرگ یا بی ثباتی در جوامع انسانی یک کشور است. در چنین شرایطی، توسعه فناوری های پیشرفته برای شناسایی، پیشگیری و مقابله با این عوامل اهمیت دوچندان یافته است. در این میان، روش داکینگ مولکولی (Molecular Docking) به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی زیست محاسباتی، امکان پیش بینی و تحلیل تعامل میان ترکیبات دارویی یا مولکول های کوچک با پروتئین های هدف ویروسی را فراهم می سازد. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری داکینگ و کاربردهای گسترده آن در حوزه ویروس شناسی تشریح می شود. سپس، روش پژوهش شامل مطالعه، انتخاب و آماده سازی پایگاه داده ها، نحوه انجام فرایند داکینگ و تحلیل نتایج حاصل از آن توضیح داده می شود. مرور منابع نشان می دهد که ترکیب داکینگ مولکولی با شبیه سازی دینامیک مولکولی و شبکه های تعامل میزبان - ویروس می تواند در شناسایی اهداف دارویی جدید، بازکاربرد داروهای موجود و پیش بینی اثرات متقابل دارو - ویروس بسیار موثر باشد. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که بهره گیری از فناوری های نوین مانند سرورهای خودکار داکینگ مولکولی، الگوریتم های یادگیری ماشین برای رتبه بندی و اولویت دهی ترکیبات، و مدل های شبکه ای پیچیده، قادر است زمان و هزینه توسعه داروهای ضدویروسی را به طور چشمگیری کاهش دهد. بااین حال، چالش هایی از جمله محدودیت دقت پیش بینی ها، نیاز به اعتبارسنجی تجربی، بروز مقاومت دارویی و جهش های سریع ویروسی همچنان مطرح است. در نهایت، نتیجه گیری می شود که ادغام روش داکینگ مولکولی با سایر فناوری های محاسباتی پیشرفته و ترکیب آن با آزمون های آزمایشگاهی می تواند به عنوان رویکردی موثر و آینده نگر، در تسریع فرایند کشف دارو و مقابله با تهدیدات ویروسی جهانی مورداستفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

داکینگ مولکولی ، شبیه سازی ، فناوری نوین ، تهدید ویروسی ، دفاع بیولوژیکی