نقش مهارت های ارتباطی و زبان بدن معلم در مدیریت موثر کلاس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مهارت های ارتباطی و زبان بدن معلم در مدیریت موثر کلاس درس انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش توصیفی‑تحلیلی صورت گرفته و داده ها از طریق مشاهده مستقیم کلاس های درس و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از معلمان باتجربه و ۲۵ نفر از دانش آموزان مقطع متوسطه اول در مدارس شهر جیرفت جمع آوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهارت های ارتباطی و زبان بدن معلم، نقش تعیین کننده و اغلب نادیده گرفته شده ای در مدیریت کلاس ایفا می کند. معلمانی که از زبان بدن موثر (تماس چشمی مناسب، حالت چهره، حرکات دست، تن صدا، نحوه ایستادن و راه رفتن در کلاس) بهره می گیرند، توانایی بیشتری در جلب توجه، حفظ نظم، ایجاد ارتباط عاطفی با دانش آموزان و پیشگیری از رفتارهای مشکل آفرین دارند. دانش آموزان شرکت کننده در پژوهش تاکید کردند که زبان بدن معلم، بیش از کلمات او در ایجاد احساس احترام، صمیمیت یا ترس و اضطراب موثر است. آنها معلمانی را ترجیح می دهند که با لبخند وارد کلاس می شوند، تماس چشمی برقرار می کنند، با لحن گرم صحبت می کنند و از حرکات دست برای توضیح مطالب استفاده می نمایند. همچنین نتایج نشان داد که بسیاری از معلمان با وجود سال ها تجربه تدریس، از تاثیر زبان بدن خود آگاهی کافی ندارند و به صورت شهودی از آن استفاده می کنند. این پژوهش بر لزوم گنجاندن آموزش مهارت های ارتباطی و زبان بدن در برنامه های درسی دانشگاه فرهنگیان و دوره های ضمن خدمت معلمان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مهارت های ارتباطی ، زبان بدن ، ارتباط غیرکلامی ، مدیریت کلاس ، اثربخشی معلم ، تعامل معلم و دانش آموز ، نظم و انضباط