نقش رفتار معلم در شکل گیری عزت نفس تحصیلی در دوره ابتدایی

عزت نفس تحصیلی یکی از سازه های بنیادین روان شناختی در دوره ابتدایی است که نقش تعیین کننده ای در نگرش دانش آموزان نسبت به یادگیری، تلاش تحصیلی و تداوم موفقیت آموزشی آنان دارد. از آن جا که سال های ابتدایی مدرسه، دوره شکل گیری خودپنداره تحصیلی کودکان محسوب می شود، رفتار معلم به عنوان مهم ترین عامل محیط آموزشی می تواند نقشی کلیدی در تقویت یا تضعیف عزت نفس تحصیلی ایفا کند. هدف این مقاله، تبیین علمی و تحلیلی نقش رفتار معلم در شکل گیری و ارتقای عزت نفس تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است.این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تلفیق دیدگاه های روان شناسی تربیتی، یادگیری اجتماعی و نظریه های انگیزشی انجام شده است. در این چارچوب، الگوهای رفتاری معلم شامل بازخورد آموزشی، شیوه ارتباط کلامی و غیرکلامی، سبک مدیریت کلاس، نحوه برخورد با خطا، و میزان حمایت عاطفی مورد تحلیل مفهومی قرار گرفته اند.نتایج تحلیل ها نشان می دهد رفتارهای حمایتی، تشویق کننده و عادلانه معلم، به طور مستقیم با افزایش احساس شایستگی، خودباوری و امنیت روانی دانش آموزان ابتدایی ارتباط دارد. معلمانی که بازخورد سازنده ارائه می دهند، خطا را بخشی طبیعی از فرایند یادگیری می دانند و از مقایسه منفی دانش آموزان پرهیز می کنند، زمینه رشد عزت نفس تحصیلی پایدار را فراهم می سازند. در مقابل، رفتارهای تحقیرآمیز، تنبیه محور و بی توجه به تفاوت های فردی، موجب تضعیف عزت نفس و شکل گیری نگرش منفی نسبت به توانایی های تحصیلی می شود.بر اساس یافته ها، می توان نتیجه گرفت که رفتار معلم در دوره ابتدایی نقشی محوری در بنیان گذاری عزت نفس تحصیلی دانش آموزان دارد. آموزش و توانمندسازی معلمان در حوزه مهارت های ارتباطی، هیجانی و رفتاری، نه تنها موجب بهبود کیفیت یادگیری می شود، بلکه پیامدهای بلندمدتی بر سلامت روان و موفقیت تحصیلی دانش آموزان خواهد داشت. توجه آگاهانه به رفتار معلم، راهبردی موثر برای ارتقای عزت نفس تحصیلی و پرورش یادگیرندگانی با خودباوری و انگیزه درونی است.