بررسی آسیب های نقش آفرینی نیروهای نیابتی در منطقه خاورمیانه برای ایران

اهمیت ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک منطقه خاورمیانه و خلیج فارس، سبب شده تا کشورهای زیادی تلاش جدی جهت حضور و تامین منافع خود در این منطقه داشته باشند. این منطقه یکی از مجموعه های امنیتی است که امنیت دولت ها و نظم امنیتی آن درپی وقوع تحولات عربی دستخوش تغییر شد. در این راستا، تحقیق حاضر به روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش بود که دلایل راهبردی و درازمدت ایران در گسیل کردن نیروهای نیابتی در خاورمیانه چیست؟ و آیا با وجود مشکلات شدید اقتصادی کشور، این نوع حمایت قابل توجیح است؟ و فواید و مضرات هزینه حمایت از کشورهای سوریه، لبنان و عراق برای ایران چیست؟ در پاسخ به نظر می رسد که ایران به دنبال ایجاد و حفظ نظم و ثبات در منطقه خاورمیانه بوده و دلایل قابل توجیحی برای گسیل نیروهای نیابتی در خاورمیانه دارد. باوجود این، گرچه در راهبرد جنگ های نیابتی، دولت ایران از اعتماد به نفس و جسارت بیشتری برخوردار شده؛ اما رقابت های عمیق ژئوپلیتیکی و مذهبی در غرب آسیا هرگز اجازه نداده هیچ دولتی در منطقه به ثبات و آرامش برسد. شکل گیری ائتلافی از کشورهای سنی مذهب منطقه به زعامت عربستان، ناچارا ایران را وادار به تقابل جویی می کند. باتوجه به گفتمان انقلابی شیعی حاکم بر نظام ایران و تقابل این گفتمان با دولت های اهل سنت و سلفی منطقه از یک سو، و مداخله قدرت های فرامنطقه ای از سوی دیگر، امنیت ملی ایران با چالش هایی مواجه خواهد شد. بنابراین، ایران نباید توانایی های منطقه ای و بین المللی خود را بیش از واقعیت های عینی، کارآمد و موثر بپندارد. ایران باید تلاش کند در یک راه حل اصولی تر، زمینه تبدیل شدن همه گروه های شبه نظامی به گروه ها و احزاب قانونی سیاسی در کشورهای خود را فراهم سازد؛ چنانکه در رابطه با حزب الله لبنان تا اندازه زیادی موفق بوده است

کلیدواژه ها:

امنیت ، جنگ نیابتی ، منطقه خاورمیانه ، ایران ، سیاست خارجی.