بازاندیشی و خودکاوی به عنوان ابزار ارتقای یادگیری و رشد شخصیت دانش آموزان

در عصر پیچیدگی های فزاینده و تغییرات شتابان، نظام های آموزشی با این پرسش بنیادین مواجه اند که چگونه می توانند فراگیرانی تربیت کنند که نه صرفا انبارهایی از اطلاعات، بلکه انسان هایی خودآگاه، مسئول، عمیق اندیش و توانمند در مسیر یادگیری مادام العمر باشند. در این میان، بازاندیشی و خودکاوی به عنوان دو فرایند به هم پیوسته و عمیقا انسانی، نقشی محوری در تحقق این هدف والا ایفا می کنند. بازاندیشی، به عنوان توانایی تامل هدفمند و عمیق بر روی تجارب، باورها و اقدامات، و خودکاوی، به مثابه فرایند کشف و شناخت لایه های پنهان وجود خویش، می توانند دانش آموزان را از سطح یادگیری سطحی و حافظه محور به ژرفای یادگیری معنادار و تحول شخصی رهنمون سازند. مقاله ی مروری حاضر با هدف واکاوی نظام مند نقش بازاندیشی و خودکاوی به عنوان ابزارهایی بنیادین برای ارتقای یادگیری و رشد شخصیت دانش آموزان تدوین شده است. در این مقاله، ابتدا به تبیین مفهوم بازاندیشی از منظر نظریه پردازان برجسته ای چون جان دیویی (۱۹۳۳) که آن را «بررسی فعال، مداوم و دقیق هر باور» تعریف می کند، و دونالد شون (۱۹۸۳) با تمایز میان تامل در عمل و تامل بر عمل، و همچنین مفهوم خودکاوی با تکیه بر آرای یوجیندلین (۱۹۹۷) در مورد «حس بدنی» (felt sense) و روش «تفکر در لبه» (TAE) پرداخته می شود. مقاله با ارائه ی یک چارچوب مفهومی یکپارچه از نقش بازاندیشی و خودکاوی در یادگیری و رشد شخصیت، بر ضرورت طراحی و اجرای مداخلات ساختاریافته، ترکیبی و مبتنی بر شواهد در مدارس تاکید می ورزد و دلالت های عملی آن را برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی، معلمان و خانواده ها در جهت پرورش نسلی خودآگاه، عمیق اندیش و توانمند ترسیم می نماید.

کلیدواژه ها:

بازاندیشی ، خودکاوی ، خودآگاهی ، یادگیری تجربی ، رشد شخصیت.