تاثیر احساس تبعیض آموزشی در بروز رفتارهای ناسازگار

احساس تبعیض آموزشی به عنوان یکی از چالش های مهم نظام های آموزشی، می تواند پیامدهای عمیقی بر سلامت روان، انگیزش تحصیلی و رفتار اجتماعی دانش آموزان داشته باشد. تبعیض آموزشی زمانی شکل می گیرد که دانش آموزان به صورت واقعی یا ادراک شده، نابرابری هایی را در دسترسی به منابع آموزشی، تعامل با معلمان، فرصت های یادگیری و ارزشیابی تجربه می کنند. پژوهش ها نشان می دهد که ادراک تبعیض، حتی بیش از تبعیض عینی، می تواند زمینه ساز بروز رفتارهای ناسازگار از جمله پرخاشگری، کناره گیری اجتماعی، افت تحصیلی و نقض مقررات مدرسه شود (Benner & Graham, ۲۰۱۳؛ سلیمانی، ۱۳۹۹).هدف این مقاله مروری، بررسی نظام مند نقش احساس تبعیض آموزشی در شکل گیری و تشدید رفتارهای ناسازگار دانش آموزان بر اساس مطالعات نظری و تجربی داخلی و خارجی است. در این راستا، ابتدا مفهوم تبعیض آموزشی و ابعاد مختلف آن تبیین شده، سپس ارتباط آن با رفتارهای ناسازگار از منظر نظریه های روان شناسی اجتماعی، یادگیری اجتماعی و عدالت آموزشی تحلیل می شود (Bandura, ۱۹۸۶؛ Rawls, ۱۹۷۱). نتایج مرور پژوهش ها نشان می دهد که احساس تبعیض آموزشی با کاهش احساس تعلق به مدرسه، افزایش ناکامی تحصیلی و تضعیف روابط دانش آموز–معلم همراه بوده و این عوامل به طور غیرمستقیم و مستقیم در بروز رفتارهای ناسازگار نقش دارند (OECD, ۲۰۲۰؛ محمدی و همکاران، ۱۴۰۱).یافته های این مقاله می تواند مبنایی علمی برای مدیران مدارس، معلمان و سیاست گذاران آموزشی در جهت طراحی مداخلات پیشگیرانه، ارتقای عدالت آموزشی و کاهش رفتارهای ناسازگار دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

احساس تبعیض آموزشی ، رفتارهای ناسازگار ، عدالت آموزشی ، سازگاری اجتماعی ، دانش آموزان