"همگرایی تمدنی، واگرایی سیاسی: تحلیل تاثیر عوامل فرهنگی، زبانی و مذهبی بر روابط ایران و افغانستان در چارچوب نظریه اشاعه و قدرت نرم

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر عوامل فرهنگی، زبانی و مذهبی بر روابط ایران و افغانستان، به واکاوی پیوندهای تاریخی و چالش های معاصر میان دو کشور می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم اشتراکات عمیق تمدنی، مانند پیشینه مشترک در دوران خراسان بزرگ و تاثیرپذیری از جاده ابریشم، و همچنین هم زبانی و هم مذهبی، روابط دو کشور همواره تحت تاثیر عوامل متعددی قرار داشته است.

در بعد تاریخی، اشتراکاتی مانند تقویم هجری شمسی و زبان فارسی دری، پایه های محکمی برای ارتباطات فرهنگی و اجتماعی فراهم کرده است. با این حال، اختلافات قومی و قبیله ای در افغانستان، به ویژه در دوران پس از جنگ سرد، و رقابت های قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای مانند ایالات متحده آمریکا، عربستان سعودی، پاکستان و روسیه، زمینه ساز بروز چالش های جدیدی شده است.

این مقاله به تفصیل به بررسی سیاست های این بازیگران خارجی، از جمله حمایت آمریکا و عربستان از گروه هایی مانند طالبان به منظور مهار نفوذ ایران، و همچنین نقش پاکستان در سازماندهی گروه های افراطی و رقابت با ایران در زمینه های ترانزیتی می پردازد. علاوه بر این، چالش های معاصر مانند قاچاق مواد مخدر، بحران مهاجرت و پناهندگی، و رقابت بر سر منابع آبی مشترک، به عنوان عواملی که روابط دو کشور را پیچیده تر کرده اند، مورد تحلیل قرار می گیرد.

یافته های پژوهش حاکی از این است که با وجود پیوندهای تاریخی و فرهنگی قوی، روابط ایران و افغانستان در مقاطع مختلف تاریخ با چالش هایی جدی روبه رو بوده که ریشه در اختلافات داخلی و مداخلات خارجی داشته است. این عوامل موجب شده اند که نزدیکی های فرهنگی و اجتماعی همواره نتوانند به یک ثبات سیاسی پایدار منجر شوند.

کلیدواژه ها:

ایران و افغانستان ، روابط دوجانبه ، عوامل فرهنگی ، عوامل زبانی (فارسی دری) ، قاچاق مواد مخدر ، مهاجرت