تحلیل تطبیقی ساختار قدرت و مشروعیت سیاسی در ایران عصر ایلخانان با تاکید بر تعامل مغولان با خلافت عباسی، ممالیک و حکام آسیای صغیر در کتب تاریخ

عصر ایلخانان یکی از مهم ترین دوره های تاریخ ایران پس از اسلام است؛ دوره ای که در آن ساختار قدرت، مشروعیت سیاسی و روابط خارجی ایران دستخوش دگرگونی های بنیادین شد. مغولان پس از فروپاشی خلافت عباسی و استقرار حکومت ایلخانی در ایران، با چالش های متعددی در زمینه مشروعیت سیاسی، تثبیت قدرت و تعامل با قدرت های منطقه ای همچون ممالیک مصر و حکام آسیای صغیر روبه رو شدند. این مقاله با بهره گیری از منابع دست اولی چون تاریخ جهانگشای جوینی، جامع التواریخ رشیدالدین، طبقات ناصری جوزجانی، تاریخ وصاف، تاریخ حبیب السیر و آثار مورخان متاخر همچون ابن خلدون، ذهبی، مقریزی و حافظ ابرو، و نیز پژوهش های جدیدی مانند آثار دنیز ایگل، چارلز ملویل، دیوید مورگان و روون آمیتای، به تحلیل تطبیقی ساختار قدرت و مشروعیت سیاسی ایلخانان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ایلخانان برای تثبیت قدرت خود ناگزیر از تعامل پیچیده با سه محور اصلی بودند: خلافت عباسی به عنوان نماد مشروعیت دینی، ممالیک مصر به عنوان رقیب سیاسی و نظامی، و حکام آسیای صغیر به عنوان بازیگران منطقه ای موثر. این تعاملات نه تنها بر سیاست داخلی ایلخانان تاثیر گذاشت، بلکه در شکل گیری هویت سیاسی و مذهبی ایران پس از مغول نیز نقش تعیین کننده ای داشت.

کلیدواژه ها:

ساختار قدرت ، مشروعیت سیاسی ، عصر ایلخانان ، تعامل مغولان ، خلافت عباسی ، ممالیک و حکام آسیای صغیر.