بررسی تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی بر استقلال فکری و مهارت حل مسئله دانش آموزان

ظهور و گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد نظیر ChatGPT در محیط های آموزشی، پارادایم های سنتی یادگیری و ارزیابی را با چالش ها و فرصت های بی سابقه ای مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تحلیلی تاثیر این ابزارها بر دو مولفه بنیادین شناختی دانش آموزان، یعنی «استقلال فکری» و «مهارت حل مسئله»، انجام شده است. این مطالعه از نوع مروری-تحلیلی بوده و با بررسی تئوری های روان شناسی شناختی و روند فعلی آموزش، به این نتیجه دست یافته است که هوش مصنوعی یک شمشیر دولبه در آموزش است. از یک سو، استفاده نادرست و اتکای افراطی به این ابزارها منجر به پدیده ای به نام «برون سپاری شناختی» می شود که پیامد آن کاهش تاب آوری ذهنی، تضعیف تفکر انتقادی و از بین رفتن «چالش سازنده» در فرآیند حل مسئله است. از سوی دیگر، در صورت استفاده هدایت شده و به کارگیری رویکرد «هوش مصنوعی به عنوان معلم سقراطی»، این فناوری می تواند به عنوان یک کاتالیزور برای طوفان فکری، شخصی سازی یادگیری و تجزیه مسائل پیچیده عمل کند. در نهایت، مقاله پیشنهاداتی کاربردی برای تغییر شیوه های ارزیابی معلمان و ادغام اصولی هوش مصنوعی در برنامه درسی ارائه می دهد.