تاثیر یادگیری مشارکتی پیشرفت تحصیلی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان

چکیدهیادگیری مشارکتی به عنوان یکی از رویکردهای موثر در آموزش معاصر، طی دهه های اخیر توجه گسترده پژوهشگران حوزه تعلیم وتربیت را به خود جلب کرده است. این رویکرد آموزشی بر تعامل ساخت یافته میان دانش آموزان، مسئولیت پذیری فردی و گروهی، و یادگیری از طریق همکاری فعال استوار است و در برابر الگوهای سنتی مبتنی بر انتقال یک سویه دانش قرار می گیرد. پژوهش های متعدد نشان داده اند که یادگیری مشارکتی نه تنها بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اثر مثبت دارد، بلکه نقش معناداری در رشد مهارت های اجتماعی، ازجمله ارتباط موثر، همدلی، حل تعارض و مسئولیت پذیری ایفا می کند (جانسون و جانسون، ۱۹۸۹؛ اسلاوین، ۱۹۹۵). از منظر نظری، این رویکرد ریشه در دیدگاه های سازنده گرایی اجتماعی دارد که یادگیری را فرایندی اجتماعی و متاثر از تعاملات بین فردی می داند (ویگوتسکی، ۱۹۷۸).مطالعات تجربی انجام شده در سطوح مختلف آموزشی حاکی از آن است که ساختارهای مشارکتی، در مقایسه با یادگیری رقابتی یا فردمحور، به بهبود معنادار عملکرد تحصیلی در دروس گوناگون منجر می شوند؛ زیرا دانش آموزان از طریق توضیح مفاهیم به یکدیگر، بازخورد مستمر و حل مسئله جمعی، به درک عمیق تری از محتوا دست می یابند (اسلاوین، ۲۰۱۴). هم زمان، محیط های یادگیری مشارکتی فرصت هایی واقعی برای تمرین مهارت های اجتماعی فراهم می آورند و دانش آموزان را برای مشارکت مسئولانه در موقعیت های اجتماعی و آموزشی آماده می سازند (گیلیز، ۲۰۱۶). در بافت های آموزشی ایران نیز پژوهش های انجام شده نشان می دهد که به کارگیری این رویکرد می تواند به ارتقای تعاملات اجتماعی دانش آموزان و افزایش انگیزش تحصیلی آنان منجر شود (حسینی و همکاران، ۱۳۹۸).با وجود شواهد مثبت، میزان اثربخشی یادگیری مشارکتی به عواملی چون نحوه طراحی فعالیت ها، آمادگی معلم، ترکیب گروه ها و فرهنگ کلاس درس وابسته است (جانسون، جانسون و اسمیت، ۲۰۱۳). ازاین رو، بررسی نظام مند و تحلیلی پژوهش های داخلی و خارجی در این زمینه می تواند به تبیین دقیق تر سازوکارهای اثرگذاری یادگیری مشارکتی بر مهارت های اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان کمک کند. هدف مقاله حاضر، مرور و تحلیل انتقادی یافته های پژوهشی معتبر درباره تاثیر یادگیری مشارکتی بر این دو مولفه کلیدی و استخراج دلالت های نظری و کاربردی برای نظام های آموزشی است.کلمات کلیدی :

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، مهارت های اجتماعی ، پیشرفت تحصیلی ، تعامل دانش آموزان ، آموزش مدرسه ای