راهکارهای توانمندسازی روانی اجتماعی دانش آموزان استثنایی

توانمندسازی روانی اجتماعی دانش آموزان استثنایی به عنوان یکی از ارکان اساسی نظام آموزش، فراگیر، نیازمند بازنگری در راهکارهای آموزشی و حمایتی است. این مقاله مروری با هدف شناسایی و تحلیل موثرترین راهکارهای توانمندسازی روانی- اجتماعی دانش آموزان با نیازهای ویژه انجام شده است. روش پژوهش حاضر مرور نظام مند مطالعات معتبر داخلی و بین المللی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ شمسی (۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ میلادی) است که از پایگاه های اطلاعاتی علمی مرتبط گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که راهکارهای توانمندسازی در چهار حوزه اصلی قابل دسته بندی هستند: استفاده از روش های تدریس فعال، طراحی برنامه های درسی انعطاف پذیر و فناوری های کمک آموزشی، به کارگیری مداخلات روان شناسی مثبت نگر، برنامه های تقویت خودکارآمدی و افزایش تاب آوری، اجرای برنامه های جامعه پذیری، توسعه مهارت های ارتباطی و ایجاد شبکه های حمایتی همسالان، آموزش خانواده ها، افزایش مشارکت والدین و ایجاد ارتباط موثر خانه و مدرسه. مطالعات مورد بررسی موید آن است که موثرترین برنامه ها برنامه های چندبعدی هستند که به صورت تلفیقی به تقویت حس شایستگی، استقلال عمل، ارتباطات اجتماعی و خوش بینی تحصیلی می پردازند. همچنین شروع مداخلات در سنین پایین و تداوم آنها در طول دوران تحصیل تاثیر معناداری بر نتایج دارد. این پژوهش نتیجه می گیرد که توانمندسازی روانی اجتماعی دانش آموزان استثنایی نیازمند همکاری سه جانبه نظام آموزشی، نهادهای حمایتی و خانواده هاست. طراحی مدل های بومی با در نظر گرفتن ویژگی های فرهنگی و امکانات محلی می تواند گام موثری در جهت تحقق این هدف باشد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی روانی اجتماعی دانش آموزان استثنایی ، آموزش فراگیر ، خودکارآمدی ، مداخلات چندبعدی