مروری بر چالش های پرستاران زن در مسیر ارتقای خودکارآمدی شغلی و توانمندسازی روانشناختی در بستر نظام سلامت ایران

پرستاران زن به عنوان یکی از ارکان حیاتی نظام سلامت ایران نقشی اساسی در تضمین کیفیت مراقبت و ارتقای سلامت جامعه ایفا می کنند. با این حال مسیر حرفه ای آنان غالبا تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل بازدارنده قرار می گیرد که می تواند خودکارآمدی شغلی و توانمندسازی روان شناختی را تضعیف کند. خودکارآمدی به معنای باور فرد به توانایی خود برای انجام موفقیت آمیز وظایف و توانمندسازی روان شناختی به مفهوم احساس معنا، شایستگی، خودمختاری و اثرگذاری در محیط کار دو سازه کلیدی در افزایش عملکرد و انگیزش پرستاران محسوب می شوند. هدف این مطالعه مروری تحلیلی بر چالش های پرستاران زن در مسیر ارتقای این دو حوزه و ارائه راهبردهای بهبود در بستر نظام سلامت ایران است. روش پژوهش مروری تحلیلی و بر پایه مطالعه و تلفیق ادبیات پژوهشی داخلی و خارجی بود. در این راستا نظریه خودکارآمدی بندورا و مدل توانمندسازی اسپریتزر به عنوان چارچوب نظری استفاده گردید. داده ها از طریق مرور نظام مند مقالات منتشر شده در بازه ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ معادل ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ میلادی در پایگاه های اطلاعات علمی داخلی و بین المللی گردآوری شد. انتخاب مطالعات بر اساس تناسب با موضوع، روش شناسی معتبر و تمرکز ویژه بر پرستاران زن یا محیط های کاری مشابه در حوزه سلامت انجام گرفت. یافته ها نشان داد فشار کاری، بالا فرسودگی شغلی، کمبود منابع انسانی و تجهیزات، محدودیت فرصت های آموزشی، فرهنگ سازمانی سنتی و سبک های مدیریتی اقتدارگرا از مهم ترین موانع ارتقای خودکارآمدی شغلی هستند. همچنین، نبود معنا و همسویی ارزشی با شغل، بازخورد ناکافی یا منفی، محدودیت خودمختاری در تصمیم گیری و ضعف احساس اثرگذاری از موانع اصلی توانمندسازی روان شناختی محسوب می شوند. مطالعات داخلی و خارجی همچنین به تاثیر بحران های بهداشتی مانند کووید ۱۹ یا ابولا بر افزایش فشارهای روانی پرستاران و کاهش این دو متغیر اشاره کرده اند؛ در مقابل حمایت اجتماعی، آموزش هدفمند و مشارکت واقعی در تصمیم گیری ها اثرات مثبت قابل توجهی داشته اند.

کلیدواژه ها:

پرستاران ، زن ، خودکارآمدی ، شغلی ، توانمندسازی روان شناختی ، چالش های سازمانی ، نظام سلامت ایران